تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ (153)
«1» اصول کافى، کتاب الايمان و الکفر، باب الشکر، حديث 3 (جلد 2 صفحه 94)
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 291
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى کسانى که ايمان آورديد به معتقدات حقه ايمانيه، اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ: طلب يارى جوئيد بر قيام به حقوق الهى به صبر و بردبارى از معاصى و حظوظ نفس از امور قبيحه، وَ الصَّلاةِ: و به نماز که اصل عبادات و ستون دين و معراج مؤمنين و مناجات پروردگار عالميان است. إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ: بدرستى که خدا با صابران است به حفظ و حمايت و نصرت و رعايت در جميع حالات. و روايتى وارد شده که صبر در اين آيه، مراد روزه مى‌باشد.
تبصره: شيخ طبرسى فرموده: تخصيص ذکر نماز از ساير عبادات به جهت آنست که متضمن ذکر و خشوع و تلاوت قرآن که مشتمل است بر وعده و وعيد و بيان و هدايت و اين نماز، داعى به حسنات و زاجر از سيئات مى‌باشد. «1» بعضى گفته‌اند: خصوصيت ذکر صلاة و صبر به جهت مطلق آنها است، زيرا ساير واجبات الهى مقيد مى‌باشند، لکن اين دو امر نسبت به عموم مکلفين در هر زمان و مکان ثابت، و در هيچ وقت اين دو ساقط نمى‌شود حتى در حرق و غرق و خسف.
عياشى- از حضرت باقر عليه السّلام روايت نموده که فرمود: اى فضيل، برسان هر که را ملاقات نمودى از دوستان ما سلام ما را و بگو من مى‌گويم: بدرستى که بى‌نياز نکنم از شما نسبت به خدا چيزى را مگر به پرهيزکارى، پس حفظ کنيد لسان خود را و بازداريد دستهاى خود را از مخالفت الهى و بر شما باد به صبر و نماز، بدرستى که خدا لطف و احسانش با صبر کنندگان است. «2» تبصره: محقق طوسى فرمايد: صبر عبارت است از حبس نفس از جزع وقت ورود مکروه و ناملايم، و منع کند باطن را از اضطراب، و زبان را از شکايت، و اعضاء را از حرکات خلاف عادت؛ و آن را بر چهار قسم
«1» تفسير مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 235.
«2» تفسير برهان، جلد اوّل، صفحه 166، حديث اوّل، (ذيل آيه مذکور)
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 292
نموده‌اند: 1- صبر از معصيت. 2- صبر بر طاعت. 3- صبر بر بلا و مصيبت. 4- صبر بر سوء اخلاق.
و احاديث بسيار در فضيلت صبر وارد شده از جمله: در کتاب کافى- از حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت شده که فرمود: صبر سه قسم است: صبر نزد مصيبت و صبر بر طاعت و صبر از معصيت. پس هر که صبر کند بر مصيبت تا به نيکوئى آن را به پايان رساند، مى‌نويسد خدا براى او سيصد درجه ما بين هر درجه تا درجه فاصله آسمان و زمين است. و هر که صبر کند بر طاعت مى‌نويسد خدا براى او ششصد درجه، ميان هر درجه تا درجه از تخوم زمين است تا عرش. و هر که صبر کند از معصيت مى‌نويسد خدا بر او نهصد درجه بين هر درجه تا درجه ديگر از تخوم زمين است تا منتهاى عرش. «1»