تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) فَما آمَنَ لِمُوسى‌ إِلاَّ ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ عَلى‌ خَوْفٍ مِنْ فِرْعَوْنَ وَ مَلائِهِمْ أَنْ يَفْتِنَهُمْ وَ إِنَّ فِرْعَوْنَ لَعالٍ فِي الْأَرْضِ وَ إِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفِينَ (83) بعد از آن مؤمنين به موسى را بيان فرمايد: فَما آمَنَ لِمُوسى‌: پس ايمان نياوردند و تصديق ننمودند موسى عليه السّلام را در ادعاى نبوت و ظهور آيات و معجزات ظاهره. إِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ‌: مگر فرزندانى از قوم موسى عليه السّلام، يعنى بنى اسرائيل. نزد ابن عباس‌ «2» ششصد هزار بودند از اولاد يعقوب و هفتاد و دو نفر که به مصر آمدند. نزد مجاهد «3» فرزندان قوم موسى هستند که بر آنها مبعوث شد پدرانشان مردند و ايمان نياوردند، لکن پسران تابع موسى شدند. نزد بعضى‌ «4» مراد کسانيند که مادرانشان از بنى اسرائيل و پدران از قبطيها بودند. و تعبير به ذريه به جهت تصغير و قلت عدد است. قول دوم در معنى آيه: آنکه ايمان نياوردند به موسى عليه السّلام مگر اولادانى از قوم فرعون مانند آسيه زن فرعون، و ماشطه دختر او، و زن خازن فرعون، و حزبيل مؤمن آل فرعون. و تعبير به ذريه به جهت آنکه اولاد کافران و منسوب به پدران بودند. خلاصه اين جماعت ايمان آوردند. عَلى‌ خَوْفٍ مِنْ‌ «1» مجمع ج 3 ص 126. «2» مجمع ج 3 ص 127. «3» همان مدرک. «4» همان مدرک. ج5، ص 378 فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِمْ أَنْ يَفْتِنَهُمْ‌: در حالتى که ترسناک بودند از فرعون و اشراف و رؤساى ايشان اينکه خارج کنند آنها را از دين، يعنى وادار نمايند به محنتها و مشقتهائى که تحمل صبر نداشته باشند و بدان سبب از دين خارج شوند؛ يا ترس از عذاب يا کشتن را داشتند. وَ إِنَّ فِرْعَوْنَ لَعالٍ فِي الْأَرْضِ‌: و بدرستى که فرعون هر آينه ياغى و طاغى شد در زمين مصر و اطراف آن. وَ إِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفِينَ‌: و بتحقيق او از متجاوزين از حد و مسرفين بود در کفر و سرکشى و ظلم و فساد به حدى که ادعاى ربوبيّت و استرقاق نمود اسباط انبياء را.