اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا استَعِينُوا بِالصَّبرِ وَ الصَّلاةِ إِن‌َّ اللّه‌َ مَع‌َ الصّابِرِين‌َ (153)
(اي کساني که ايمان آورديد کمک بخواهيد بصبر و نماز، همانا خدا با صبر کنندگان است) يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا خطاب بجميع مؤمنين است که در رأس آنها امير المؤمنين و ائمه طاهرين هستند چنانچه در اخبار بسياري وارد شده مانند روايت برهان از إبن عباس از پيغمبر اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم که فرمود «
ما انزل اللّه آية فيها يا ايها الّذين امنوا الّا و علي‌ّ راسها و اميرها
» و نيز از عکرمة از إبن عباس نقل ميکند ما انزل اللّه آية في القرآن يقول فيها يا ايها الّذين امنوا الا کان علي بن ابي طالب شريفها و اميرها».
1- سوره نحل آيه 55
2- سوره ابراهيم آيه 7
جلد 2 - صفحه 250
و البته هر چه ايمان کاملتر و مراتب آن بالاتر باشد شمول آيه نسبت بآن واضحتر و ظاهرتر است.
وَ استَعِينُوا امر ارشادي است زيرا بنده در همه امور محتاج باعانت حق جل‌ّ و علا است چه در امور اختياريه چون فاعل بالاستقلال نيست اگر چه فاعل بالاختيار است و چه در امور خارج از اختيار، زيرا فقير صرف است و دست احتياجش از هر طرف دراز و بکمک و اعانت پروردگار نيازمند است.
و اعانت حق محل قابل ميخواهد و قابليت بدو چيز محقق ميگردد يکي صبر و تحمل در مکاره دهر و مصائب و شدائد روزگار، زيرا که هر چند صبر تلخ است ولي عاقبت ميوه شيرين و پر منفعت در بر خواهد داشت و چنانچه فرموده‌اند «
الصبر مفتاح الفرج
» و همچنين صبر بر مشقت و زحمت عبادت و تحصيل معارف و اخلاق فاضله و صبر بر کف‌ّ نفس از شهوات و لذائذ معاصي و هواهاي نفساني چنانچه امير مؤمنان در صفات پرهيزکاران ميفرمايد: «
صبروا اياما قليلة اعقبتهم راحة طويلة
» و تفسير صبر در اينکه آيه بروزه و جهاد از باب بيان مصداق است و ديگر نماز است که بالاترين وسيله توجه بمبدء و تقرب بحق و استمداد و استعانت از مبدء فيض است.
و بعضي صلوة را در اينکه آيه بدعا تفسير نموده و ما اهميت دعا را در ذيل آيه وَ يُقِيمُون‌َ الصَّلاةَ بيان داشتيم«1» و بعضي بفرائض و نوافل بلکه صلواة مبتدئه تفسير نموده‌اند چنانچه در باره هر يک از اينکه معاني اخباري هم وارد شده و از تفسير عياشي از فضيل از حضرت باقر روايت شده که فرمود «
يا فضيل بلغ من لقيت من موالينا عنا السلام و قل لهم اني اقول اني لا اغني عنکم من اللّه شيئا الا بورع فاحفظوا السنتکم و کفوا ايديکم
1- مجلد اول ص 185
جلد 2 - صفحه 251
الله‌و عليکم بالصبر و الصلاة ان‌ّ اللّه مع الصابرين».}
و مراد از معيت خدا با صابرين، نصرت و اعانت و توفيق و ارشاد و هدايات خاصه و افاضه خيرات و دفع بليات و انجاح مقاصد و ساير تفضلات اوست که شامل حال صابرين ميشود و بالاتر از همه اجر و مثوبت اخروي است که درباره آنها ميفرمايد إِنَّما يُوَفَّي الصّابِرُون‌َ أَجرَهُم بِغَيرِ حِساب‌ٍ«1».