اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ مُوسي رَبَّنا إِنَّک‌َ آتَيت‌َ فِرعَون‌َ وَ مَلَأَه‌ُ زِينَةً وَ أَموالاً فِي الحَياةِ الدُّنيا رَبَّنا لِيُضِلُّوا عَن سَبِيلِک‌َ رَبَّنَا اطمِس عَلي أَموالِهِم وَ اشدُد عَلي قُلُوبِهِم فَلا يُؤمِنُوا حَتّي يَرَوُا العَذاب‌َ الأَلِيم‌َ (88)
و عرض کرد موسي در پيشگاه احديت پروردگار ما محققا تو عطا فرموده‌اي بفرعون و اتباع او زينت و مالهايي در زندگاني دنيا پروردگارا اينکه سبب شده که اينها بنده‌گان تو را گمراه کنند از راه حق تو پروردگارا از بين ببر اموال آنها را و تغيير ده و سخت کن دلهاي آنها را پس اينها ايمان نخواهند آورد تا آنکه عذاب دردناک را مشاهده کنند.
وَ قال‌َ مُوسي انبياء و رسل تا مادامي که قوم را قابل هدايت ميدانند در مقام هدايت برميآيند ولي موقعي که مأيوس شدند و يقين پيدا کردند بايد در حق آنها نفرين کنند که دعاء شرّ است مثل حضرت نوح، هود، صالح بلکه هر مؤمن بايد چنين باشد.
رَبَّنا إِنَّک‌َ آتَيت‌َ فِرعَون‌َ وَ مَلَأَه‌ُ هيچ چيز باحدي نميرسد از نعم مگر باراده حق و لو کفار گمان کنند که بکوشش خود است مثل قارون و قارون صفتها که گفت إِنَّما أُوتِيتُه‌ُ عَلي عِلم‌ٍ عِندِي قصص آيه 77.
زِينَةً وَ أَموالًا بعضي گفتند زينت حلي و حلل است که خود را بآنها زينت ميکنند لکن اموال شامل اينها ميشود بعلاوه زينة مفرد است و اموال جمع و مقتضاي عطف مغايرت است، و بعضي گفتند حسن و جمال و صحت بدن و طول قامت و حسن صورت، اينکه قول علاوه بر اينکه صحت ندارد خلاف ظاهر بلکه خلاف واقع است که خداوند قبطيان را خوش‌صورت خلق کند و بني اسرائيل را بد صورت بلکه مسلما در هر دو طائفه هر دو قسم بوده، و آنچه بنظر ميرسد و اللّه العالم مراد قوت و قدرت و رياست و عنوان و تسلط بر بني اسرائيل است و اموال
جلد 10 - صفحه 448
از جواهرات و ذهب و فضة و املاک و ساير زخارف دنيويه است.
فِي الحَياةِ الدُّنيا در اينکه چهار روزه زندگاني دنيوي رَبَّنا لِيُضِلُّوا عَن سَبِيلِک‌َ لام عاقبت است نه لام غرض يعني براي اينکه جهت بآنها نعمت ندادي بلکه عاقبت کار آنها به اينجا کشيد که اينکه نعمت‌ها وسيله شد که اينها مردم را گمراه کنند و از صراط مستقيم تو منع کنند که ميفرمايد وَ أَن‌َّ هذا صِراطِي مُستَقِيماً فَاتَّبِعُوه‌ُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُل‌َ فَتَفَرَّق‌َ بِکُم عَن سَبِيلِه‌ِ انعام آيه 154.
رَبَّنَا اطمِس عَلي أَموالِهِم طمس از بين بردن و محو کردن است چنانچه ميفرمايد فَإِذَا النُّجُوم‌ُ طُمِسَت مرسلات آيه 8، و نيز ميفرمايد وَ لَو نَشاءُ لَطَمَسنا عَلي أَعيُنِهِم يس آيه 65، و غير اينها که بمعني محو است و گفتند اموال آنها سنگ شد ما مي‌گوييم فاسد شد.
وَ اشدُد عَلي قُلُوبِهِم شدّ در قرآن بمعاني زيادي استعمال شده در اينکه مورد شدّ قلب بستن دل است که عبارت از قساوت و طبع و ختم است و در مورد سليمان [ع] وَ شَدَدنا مُلکَه‌ُ ص آيه 29 ثبات و بقاء است و در باب ايتام حَتّي يَبلُغ‌َ أَشُدَّه‌ُ انعام آيه 153، بلوغ و رشد است يعني دلهاي آنها مثل سنگ يا سخت‌تر از سنگ که ميفرمايد در حق منافقين ثُم‌َّ قَسَت قُلُوبُکُم مِن بَعدِ ذلِک‌َ فَهِي‌َ کَالحِجارَةِ أَو أَشَدُّ قَسوَةً بقره آيه 69.
فَلا يُؤمِنُوا حَتّي يَرَوُا العَذاب‌َ الأَلِيم‌َ يا مراد عذاب نازله بر آنها مثل غرق يا عذاب حال احتضار يا عذاب قيامت و تمام اينها عذاب اليم است.