اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ جاوَزنا بِبَنِي إِسرائِيل‌َ البَحرَ فَأَتبَعَهُم فِرعَون‌ُ وَ جُنُودُه‌ُ بَغياً وَ عَدواً حَتّي إِذا أَدرَکَه‌ُ الغَرَق‌ُ قال‌َ آمَنت‌ُ أَنَّه‌ُ لا إِله‌َ إِلاَّ الَّذِي آمَنَت بِه‌ِ بَنُوا إِسرائِيل‌َ وَ أَنَا مِن‌َ المُسلِمِين‌َ (90)
و گذرانيديم ببني اسرائيل دريا را پس متابعت کرد آنها را فرعون و لشگر او از روي ظلم و عداوت تا زماني که غرق شد و ديد الآن هلاک ميشود گفت ايمان آوردم اينکه خدايي نيست جز آن خدايي که ايمان آوردند باو بني اسرائيل و من از مسلمين هستم.
شرح اينکه قضيه طبق اخبار وارده از ائمه طاهرين مذکوره در برهان اينکه وحي شد بحضرت موسي [ع] که بني اسرائيل که ايمان آوردند بردار و شبانه از مصر خارج شويد چون فرعون جمع‌آوري کرد لشگر انبوهي که با موسي
جلد 10 - صفحه 450
و بني اسرائيل جنگ کند و تمام آنها را بقتل رساند و چون صبح شد ديدند که آنها از مصر خارج شده‌اند فرعون با جنود خود در تعقيب آنها حرکت کردند بني اسرائيل رسيدند کنار درياي رود نيل و از آن طرف لشگر فرعون هم دارند ميآيند بحضرت موسي گفتند إِنّا لَمُدرَکُون‌َ شعراء آيه 61، الان ميرسند و ما را بقتل ميرسانند حضرت موسي فرمود کَلّا إِن‌َّ مَعِي رَبِّي سَيَهدِين‌ِ شعراء آيه 62، پس خطاب شد بموسي أَن‌ِ اضرِب بِعَصاک‌َ البَحرَ شعراء آيه 63، پس دوازده جاده در دريا باز شد و بني اسرائيل گذشتند آخر بني اسرائيل که از دريا بيرون آمد فرعون و جنودش رسيدند فرعون ديد ميان دريا جاده‌ها است فهميد اينکه از روي اعجاز است نه جرئت ميکند وارد اينکه جاده‌ها شود و نه ميخواهد خود را در مقابل جنودش کوچک کند متحير ايستاد جبرئيل بر مادياني جلو اسب فرعون وارد جاده شد ديگر اسب فرعون نتوانست خودداري کند وارد جاده شد جنودش هم بهمراهي او وارد شدند فرعون رسيد بآخر جاده خشنود از اينکه الان خارج ميشود و آخر لشگرش وارد جاده شدند يک مرتبه آنها سر بهم آوردند و تمام آنها غرق شدند.
لذا ميفرمايد وَ جاوَزنا بِبَنِي إِسرائِيل‌َ البَحرَ يعني گذرانيديم بني اسرائيل را بحر را از بحر گذر کردند فَأَتبَعَهُم فِرعَون‌ُ وَ جُنُودُه‌ُ در تعقيب بني اسرائيل آمدند فرعون و لشگر آن که در بعض اخبار متجاوز از دو کرور بودند و در جاده‌هاي بحر وارد شدند بَغياً وَ عَدواً بغي ظلم است و عدو تجاوز است يعني اراده گرفتن بني اسرائيل و بقتل رسانيدن آنها را داشتند که يک مرتبه آب تمام آنها را گرفت.
حَتّي إِذا أَدرَکَه‌ُ الغَرَق‌ُ فرعون را غرق گرفت قال‌َ آمَنت‌ُ أَنَّه‌ُ لا إِله‌َ إِلَّا الَّذِي آمَنَت بِه‌ِ بَنُوا إِسرائِيل‌َ اقرار بتوحيد نمود لکن در حال الجاء و نزول بلاء و در اينکه حال ايمان بنص آيات پذيرفته نيست فَلَمّا رَأَوا بَأسَنا قالُوا آمَنّا بِاللّه‌ِ
جلد 10 - صفحه 451
وَحدَه‌ُ وَ کَفَرنا بِما کُنّا بِه‌ِ مُشرِکِين‌َ فَلَم يَک‌ُ يَنفَعُهُم إِيمانُهُم لَمّا رَأَوا بَأسَنا الاية مؤمن آيه 84، و نيز ميفرمايد يَوم‌َ يَأتِي بَعض‌ُ آيات‌ِ رَبِّک‌َ لا يَنفَع‌ُ نَفساً إِيمانُها لَم تَکُن آمَنَت مِن قَبل‌ُ أَو کَسَبَت فِي إِيمانِها خَيراً انعام آيه 159، و نيز ميفرمايد وَ لَيسَت‌ِ التَّوبَةُ لِلَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ السَّيِّئات‌ِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ قال‌َ إِنِّي تُبت‌ُ الآن‌َ انعام آيه 12، و در اخبار داريم
(التوبة قبل المعاينة)
وَ أَنَا مِن‌َ المُسلِمِين‌َ يعني تسليم موسي ميشوم و هر چه بفرمايد اطاعت ميکنم.