آیه ۹۰ سوره یونس

سوره یونس، آیه ۹۰ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۹

وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْيًا وَعَدْوًا حَتَّىٰ إِذَا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ آمَنتُ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ

(سرانجام) بنی اسرائیل را از دریا [= رود عظیم نیل‌] عبور دادیم؛ و فرعون و لشکرش از سر ظلم و تجاوز، به دنبال آنها رفتند؛ هنگامی که غرقاب دامن او را گرفت، گفت: «ایمان آوردم که هیچ معبودی، جز کسی که بنی اسرائیل به او ایمان آورده‌اند، وجود ندارد؛ و من از مسلمین هستم!»

معنی کلمات و عبارات
«جَاوَزْنَا بِبَنِی إِسْرَآئِیلَ الْبَحْرَ»: بنی‌اسرائیل را از دریا گذراندیم. (بَنِی إِسْرآئِیلَ) مفعول اوّل، و (الْبَحْرَ) مفعول دوم است. «بَغْیاً وَ عَدْواً»: برای ظلم و تعدّی. ستمگرانه و متجاوزانه. این دو واژه، مفعولٌ‌له هستند و یا حال بوده و به معنی: (باغینَ وَ عادینَ) می‌باشند. «الْغَرَقُُ»: غرقاب. غرقابه. غرق شدن. «أَدْرَکَهُ الْغَرَقُ»: نزدیک غرق شدن بود.
نزول
نکات آیه
۱ - خداوند، بنى اسرائیل را در حالى که در معرض هجوم فرعون و سپاهیانش قرار داشتند، از دریا عبور داد. «و جوزنا ببنى إسرءیل البحر فأتبعهم فرعون و جنوده بغیاً و عدواً» ۲ - فرعون و سپاهیانش، با خارج شدن بنى اسرائیل از دریا، با کبر و نخوت و با سرعت به سوى آن گذرگاه تاختند. «و جوزنا ببنى إسرءیل البحر فأتبعهم فرعون و جنوده بغیاً و عدواً» جمله «فأتبعهم ... » عطف بر جمله «جاوزنا» است و «فاى عاطفه» براى ترتیب بدون تراخى است. عرب به کسى که راه رفتنش همراه با کبر و نخوت باشد مى گوید: «بغى فى مشیّته» و «عدو» نیز به معناى دویدن است. ۳ - فرعون و سپاهیانش، از سرِ ستم و کینه توزى، بنى اسرائیل را تعقیب کردند. «فأتبعهم فرعون و جنوده بغیاً و عدواً» ۴ - فرعون تا زمانى که در آستانه مرگ قرار نگرفته بود، از کبر و نخوت دست برنداشت. «فأتبعهم فرعون و جنوده بغیاً و عدواً حتى إذا أدرکه الغرق» لفظ «حتى» - که دلالت بر غایت دارد - ممکن است بیانگر غایت «أتبعهم» باشد و نیز ممکن است دال بر غایت «بغى» باشد. برداشت فوق مبتنى بر احتمال دوم است. ۵ - فرعون تا لحظه اى که دریا به هم نیامد و در آستانه غرق شدن قرار نگرفت، در پى بنى اسرائیل مى تاخت «فأتبعهم فرعون و جنوده بغیاً و عدواً حتى إذا أدرکه الغرق» ۶ - فرعون، به هنگام غرق شدن در دریا، از استکبار دست برداشت و با توبه، اظهار ایمان و تسلیم کرد. «حتى إذا أدرکه الغرق قال ءامنت ... و أنا من المسلمین» ۷ - فرعون، هنگام غرق شدن، به حقانیت دین موسى (ع) و بنى اسرائیل و باطل بودن آیین خود، اعتراف کرد. «حتى إذا أدرکه الغرق قال ءامنت أنه لا إله إلا الذى ءامنت به بنوا إسرءیل» ۸ - فرعون، تا پیش از غرق شدن، معتقد به آیین شرک بود. «حتى إذا أدرکه الغرق قال ءامنت أنه لا إله إلا الذى ءامنت به بنوا إسرءیل» ۹ - نجات بنى اسرائیل از شر فرعون و اطرافیانش، ثمره استقامت و پایدارى آنان بود. «فاستقیما ... و جوزنا ببنى إسرءیل البحر ... حتى إذا أدرکه الغرق» ۱۰ - فرعون، به هنگام غرق شدن، نجات خویش را از خداوند درخواست کرد. «قال ءامنت ... و أنا من المسلمین»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۱ - ابراهیم بن محمّد همدانى گفت: «قلت لابى الحسن على بن موسى الرضا(ع): لأى علة اغرق اللّه عز و جل فرعون و قد آمن به و أقر بتوحیده؟ قال: لأنه آمن عند رؤیة البأس، و الایمان عند رؤیة البأس غیر مقبول و ذالک حکم اللّه فى السلف و الخلف ... و لعلة اخرى اغرق اللّه عز و جل فرعون و هى أنه استغاث بموسى لمّا ادرکه الغرق و لم یستغث باللّه ... ; [منبع: عیون اخبارالرضا، ج ۲، ص ۷۸، ح ۷ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۱۶، ح ۱۱۹.] خدمت حضرت على بن موسى الرضا (ع) عرض کردم: چرا خداى عز و جل فرعون را غرق کرد، در حالى که او ایمان آورده بود و به یگانگى خداوند اقرار کرده بود؟ حضرت فرمود: چون زمانى ایمان آورد که عذاب را دیده بود و ایمان آوردن به هنگام دیدن عذاب مورد قبول نیست و این حکم خداست در گذشته و آینده ... و به علت دیگرى نیز خداى عز و جل فرعون را غرق کرد و آن این بود که فرعون از موسى (ع) طلب فریادرسى کرد و از خدا طلب ننمود ... ». ۱۲ - «عن ابى جعفر (ع) فى قوله: «و جاوزنا ببنى اسرائیل ... » ... فخرج موسى ببنى اسرائیل و أتبعهم فرعون ... فدعا موسى ربه فأوحى اللّه إلیه: أن اضرب بعصاک البحر فضربه فانفلق البحر فمضى موسى و أصحابه حتى قطعوا البحر ... فلما توسط فرعون و من معه أمر اللّه البحر فانطبق علیهم فغرقهم أجمعین ... ; [منبع: تفسیر قمى، ج ۱، ص ۳۱۵ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۱۷، ح ۱۲۲.] از امام باقر (ع) درباره سخن خدا که مى فرماید: «بنى اسرائیل را از دریا عبور دادیم ... » روایت شده است: موسى (ع) بنى اسرائیل را بیرون برد و فرعون آنان را تعقیب کرد ... پس موسى (ع) پروردگار خود را خواند. خداوند به او وحى کرد که عصاى خود را به دریا بزن. موسى (ع) عصا را به دریا زد ; آن گاه دریا شکافته شد و موسى (ع) و اصحابش از دریا گذشتند ... در آن هنگام فرعون و همراهانش به وسط دریا رسیده بودند که خداوند فرمان داد تا امواج آب آنان را در کام خود فرو برد و [بدین ترتیب] همه آنان را غرق کرد».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۹)
  • غرق شدن فرعون و فرعونیان در اب دریا و رهایی بنیاسراییل+۶ آیه
  • نجات جسد فرعون پس از نابودی از دریا، ایه خدا برای انسانها+۱ آیه
  • اظهار ایمان و تسلیم فرعون در برابر حق، در پی اشکار شدن نشانههای مرگ
  • اظهار ایمان و تسلیم فرعون پس از مشاهده نشانههای مرگ
  • بیاثر بودن ایمان فرعون هنگام احتضار+۱ آیه
  • عصیان و فسادانگیزی فرعون، مانع پذیرش ایمان وی درحال احتضار+۱ آیه
  • بیاثر بودن توبه گناهکاران، هنگام احتضار و قطعیشدن مرگ انان+۲ آیه
  • پذیرفته نشدن ایمان (توبه) کافران، هنگام مشاهده نشانههای مرگ+۲ آیه
  • پذیرفته نشدن توبه کافران در حال احتضار+۲ آیه
  • پذیرفته نشدن توبه فرعون در حال احتضار+۱ آیه
  • بنیاسراییل و ارث سرزمین مقدّس از سوی خدا پس از فرعونیان+۱ آیه
  • استعانت فرعون از خداوند برای رهایی خویش، هنگام غرق شدن
  • ایمان اوردن از روی ناچاری، فاقد ارزش+۱ آیه
  • اعتراف فرعون به توحید، هنگام غرق شدن
  • خداوند، اله حقیقی و یگانه
  • بیاثری ایمان فرعون هنگام مرگ و غرق شدن+۲ آیه
  • بیرون افتادن بدن فرعون از اب پس از غرق شدن به امر خداوند+۱ آیه
  • ایمان بنیاسراییل به خدای یگانه
  • تعقیب بنیاسراییل در دریا، از سوی فرعون و فرعونیان+۴ آیه
  • عبور بنیاسراییل از دریا+۵ آیه
  • تعقیب بنیاسراییل از سوی فرعون و سپاه وی، هنگام کوچ از مصر+۷ آیه
  • ظلم و تجاوز فرعونیان به بنیاسراییل
  • توحید بنیاسراییل، مورد اعتراف فرعون
  • تعقیب بنیاسراییل از سوی فرعون و سپاهیانش، به سبب ستمورزی و دشمنی با انان
  • برخورداری بنیاسراییل از انواع نعمتها و روزیهای پاکیزه، بعد از نابودی فرعون+۱ آیه
  • اقرار فرعون به تسلیم در برابر خداوند، هنگام غرق و عدم پذیرش ان از جانب خدا+۱ آیه
  • اقرار فرعون به تسلیم در برابر خدا، به هنگام غرق
  • عدم پذیرش تسلیم فرعون به هنگام غرق، از سوی خداوند+۱ آیه
  • اقرار فرعون به توحید، در حال هلاکت و غرق شدن
  • انحصار الوهیّت و معبود به حق، در ذات خدای یگانه+۱ آیه
  • روشن شدن حقّانیّت توحید بر فرعون به هنگام هلاکت و غرق شدن
  • بی اثری ایمان اضطراری فرعون به خدا، در هنگام غرق شدن+۱ آیه
  • ایمان بنی اسراییل به خدای یگانه
  • عبور بنی اسراییل، از دریای سرخ+۸ آیه
  • غرق شدن فرعونیان، در اب دریا+۷ آیه
  • فرعون، از دشمنان بنی اسراییل+۶ آیه
  • قوم فرعون، از دشمنان بنی اسراییل+۴ آیه
  • لشکریان فرعون، از دشمنان بنی اسراییل
  • دشمنی فرعون و لشکریانش با بنی اسراییل
  • دشمنی فرعون و فرعونیان با بنی اسراییل، موجب تعقیب انان
  • دنیا، تنها عرصه پذیرش ایمان+۱ آیه
  • تاسّف و پشیمانی مرفّهان، پس از احساس عذاب و هلاکت خویش+۱ آیه
  • عبور بنی اسراییل از رود نیل+۷ آیه
  • غرق شدن فرعون در رود نیل+۱ آیه
  • خداوند بازگرداننده جسد فرعون از رود نیل برای عبرت دیگران+۱ آیه
  • نجات جسد بی جان فرعون از دریا به امر خدا، در روز نجات بنی اسراییل+۱ آیه
  • عبور بنی اسراییل از دریا و غرق شدن فرعون به هنگام روز+۱ آیه
  • عبور بنی اسراییل از دریا و غرق شدن فرعونیان به هنگام روز+۱ آیه
  • سختیها و شداید، زمینه ساز روی اوردن انسان به خداوند
  • گرفتاریها و شداید، عامل تنبّه و اعتراف انسانها به حق
  • زندگانی سخت و توام با انواع ظلم و ستم بر بنی اسراییل، در دوران فرعون+۱ آیه
  • وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۱ آیه
  • فرعون، فردی ستم پیشه+۲ آیه
  • فرعونیان، مردمی ستمگر و ظالم+۲ آیه
  • لشکریان فرعون، در زمره ظالمان+۲ آیه
  • مفسدان، عناصری بیدادگر و ستم پیشه+۳ آیه
  • تعقیب بنی اسراییل، به وسیله فرعون و سپاهیانش، از سر ستم و ظلم
  • فسادگری، از مصادیق ظلم و ستم+۳ آیه
  • اظهار ایمان به هنگام مشاهده عذاب و اثر نداشتن ان+۲ آیه
  • غرق فرعونیان در دریا و عبور بنی اسراییل از ان، هنگام روز+۴ آیه
  • استکبار فرعونیان، از عوامل غرق شدن انها+۴ آیه
  • غفلت اکثر مردم از تفکّر و تدبّر، در سرگذشت عبرت اموز گذشتگان+۱ آیه
  • اظهار ایمان و تسلیم فرعون، هنگام احتضار و مشاهده مرگ و بی اثر بودن ان برای وی+۱ آیه
  • عصیان و فسادانگیزی فرعون، مانع قبولی ایمان و توبه وی در حال احتضار+۱ آیه
  • استعانت فرعون از خداوند، برای رهایی خویش، هنگام غرق شدن
  • اقرار فرعون به توحید، هنگام غرق شدن
  • اقرار فرعون به تسلیم در برابر خداوند، هنگام غرق شدن، و عدم پذیرش ان از جانب خدا+۱ آیه
  • ادّعای ایمان از ناحیه فرعون، هنگام مرگ و غرق شدن+۱ آیه
  • اظهار ایمان فرعون، در لحظه های مشاهده مرگ، از روی اضطرار و ناچاری، باوری بی ارزش+۱ آیه
  • بیرون افتادن بدن فرعون از اب، پس از غرق شدن به امر خداوند+۱ آیه
  • نجات بدن فرعون از اب دریا، عبرتی برای ایندگان و روزی به یاد ماندنی+۱ آیه
  • ادّعای تسلیم بودن فرعون در برابر خداوند، در لحظه احتضار و مشاهده مرگ
  • اقرار فرعون به تسلیم خود در برابر پروردگار و عدم پذیرش ان از سوی خداوند+۱ آیه
  • تعقیب بنی اسراییل از سوی فرعون و سپاه وی، هنگام کوچ از مصر+۸ آیه
  • تعقیب بنی اسراییل، از جانب فرعون و لشکریانش در دریا+۴ آیه
  • توبه فرعون در حال احتضار و پذیرفته نشدن ان، از سوی پروردگار+۱ آیه
  • عصیانگری و فسادانگیزی مستمرّ فرعون تا لحظه مرگ، مانع قبولی توبه وی، از جانب خداوند+۱ آیه
  • فرعون، از دشمنان بنی اسراییل+۵ آیه
  • شکنجه کردن مردم با میخ کوبی انان به زمین، نمودی از فسادگری فرعون+۱ آیه
  • جواب پذیرفته نشدن ایمان فرعون، هنگام مرگش، به علّت نافرمانی و فسادگریهایش تا دم مرگ+۱ آیه
  • فسادگری پیوسته فرعون، مانع پذیرفته شدن توبه وی از جانب خداوند+۱ آیه
  • مورد ملامت قرار گرفتن فرعون از سوی خدا، به سبب نافرمانی و فسادانگیزیهایش تا لحظه مرگ+۱ آیه
  • فسادگری فرعون، عاملی برای غرق شدن او+۱ آیه
  • گناه و فسادانگیزی فرعون، مانع پذیرش ایمان و توبه وی در حال احتضار+۱ آیه
  • سپاه فرعون، متشکّل از چند لشکر+۴ آیه
  • غرق سپاه فرعون، به همراه خودش در دریا+۵ آیه
  • غرق شدن فرعون، در اب دریا+۴ آیه
  • غرق شدن فرعون در دریا، پس از تعقیب بنی اسراییل+۱ آیه
  • بیرون افتادن جسد فرعون از دریا، پس از غرق گشتن، برای عبرت ایندگان+۱ آیه
  • روشن شدن حقّانیّت توحید بر فرعون، هنگام هلاکت و غرق شدن
  • بی اثری ایمان فرعون، هنگام مرگ و غرق شدن+۲ آیه
  • استکبار فرعون در زمین، موجب کیفر شدن وی از سوی خداوند+۳ آیه
  • گفتگوی فرعون با خداوند و استغاثه وی برای نجات خویشتن و پاسخ خداوند به نجات بدنش، جهت عبرت مردم+۲ آیه
  • ملامت خداوند از فرعون، به سبب نافرمانی و فسادانگیزی او+۱ آیه
  • مفسدان، دارای فرجامی شوم و عبرت انگیز+۱ آیه
  • پیکر بی روح فرعون مفسد، مایه عبرت ایندگان+۱ آیه
  • ایمان به خدا، مانعی برای افساد در زمین+۲ آیه
  • گرفتاری و مشکلات، عامل شکوفایی فطرت توحیدی
  • گرایش به خدای یگانه و توحید، نهادینه شده در فطرت انسان
  • بی اثر بودن توبه گناهکاران، هنگام احتضار و قطعی شدن مرگ انان+۲ آیه
  • بی اثر بودن ایمان گناهکاران، هنگام وقوع عذاب+۱ آیه
  • غرق شدن در اب، کیفر فرعونیان+۴ آیه
  • گناه و فسادانگیزی فرعون، مانع پذیرش ایمان وی، در لحظه های احتضار+۱ آیه
  • متجاوز/ اسما و صفات+۱ آیه
  • نجات و باقی ماندن بدن فرعون، پس از مرگ وی، با غرق شدن در اب+۱ آیه
  • باقی ماندن جسد فرعون، پس از مرگ وی، برای عبرتگیری ایندگان+۱ آیه
  • شکافتن دریا با ضربه عصا برای غرق فرعونیان و نجات بنیاسراییل، معجزهای از موسی علیه السلام+۸ آیه
  • تباهی اموال و بهره نبردن از انها، پیامد نفرین موسی علیه السلام علیه فرعونیان+۵ آیه
  • اجابت نفرین موسی و هارون علیهما السلام علیه فرعونیان با نابودی انان+۵ آیه
واژه‌ها