تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَ کُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ (91)
«1» برهان ج 2 ص 196 و 195.
«2» سوره غافر آيه 84.
«3» سوره غافر آيه 85.
ج5، ص 389
خلاصه چون فرعون در حالت وقوع هلاکت، ايمان آورد، جبرئيل پاره‌اى از گل دريا گرفته به دهن فرعون زده گفت:
آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ: اکنون ايمان آوردى که فايده ندارد و قبول نشود در حال اضطرار، و بتحقيق عصيان نمودى به ترک ايمان در حال اختيار، چرا ايمان نياوردى پيش از نزول هلاکت و غرق. وَ کُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ: و بودى تو از فساد کنندگان در زمين به قتل مؤمنين و ادعاى الوهيت و انواع کفر و ظلم. و نزد بعضى اين کلام الهى است بر وجه اهانت و توبيخ.
تتمه- در تفسير برهان «1»- على بن ابراهيم از حضرت صادق عليه السّلام فرمود: جبرئيل نازل نمى‌شد بر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله مگر آنکه غمگين و حزين بود از زمان هلاک فرعون تا نزول اين آيه شريفه که خندان و مستبشر آمد.
حضرت فرمود: يا جبرئيل، هميشه آثار حزن در تو مى‌ديدم تا الان. عرض کرد:
بلى پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله، زمانى که خداى تعالى فرعون را غرق نمود، فرعون گفت: ايمان آوردم به خداى بنى اسرائيل، من قبضه در گل دريا، به دهنش زده گفتم: اکنون ايمان آوردى و حال آنکه عاصى و مفسد بودى در زمين. بعد ترسيدم از آنکه رحمت سبحانى او را دريابد و من مؤاخذ باشم به سبب آنچه کردم، پس چون الحال مأمور شدم به نزول اين آيه بر حضرت تو، مأمون شده دانستم در فعل من رضاى الهى بوده است.