اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَإِن کُنت‌َ فِي شَک‌ٍّ مِمّا أَنزَلنا إِلَيک‌َ فَسئَل‌ِ الَّذِين‌َ يَقرَؤُن‌َ الکِتاب‌َ مِن قَبلِک‌َ لَقَد جاءَک‌َ الحَق‌ُّ مِن رَبِّک‌َ فَلا تَکُونَن‌َّ مِن‌َ المُمتَرِين‌َ (94)
پس اگر بودي در شک از آنچه ما نازل کرديم بسوي تو پس سؤال کن کساني که قرائت ميکنند کتاب را از پيش از تو هر آينه بتحقيق آمد تو را حق
جلد 10 - صفحه 455
از پروردگارت پس نبوده باشي بعد از وضوح از طالبين شک.
اينکه آيه شريفه بعد از وضوح آنکه پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم شک در آنچه بر او نازل شده از جانب پروردگار نداشته و احتياج بسئوال از اهل کتاب نداشت در تفسير اينکه آيه و بيان مراد از آن اختلاف شديدي است بين مفسرين و اخبار و اقوال بسياري است، بعضي گفتند خطاب فَإِن کُنت‌َ فِي شَک‌ٍّ خطاب بديگران است يعني ايّها السامع و مقصود ديگران است نظير يا أَيُّهَا النَّبِي‌ُّ إِذا طَلَّقتُم‌ُ النِّساءَ طلاق آيه 1، بعضي گفتند راجع بمعراج است در فضائل امير المؤمنين عليه السّلام که حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم در بيت المعمور از انبياء پرسش کند که شما بر چه امري مبعوث شديد بگويند بوحدانيت حق و رسالت شما و ولايت علي [ع] و اقوال ديگري است.
لکن تحقيق کلام اينست که آيه ابدا دلالت بر شک رسول ندارد زيرا قضيه شرطيه است مثل ان کانت الشمس طالعة فالنهار موجود که گفتند قضيه شرطيه تصدق عن کاذبين فلم تکن الشمس طالعة و لم يکن النهار موجودا، چنانچه در حديث از احد صادقين [ع] است که فرمودند
قال رسول اللّه صلّي اللّه عليه و آله و سلّم انا لا اشک
و بعبارت ديگر قضيه فرضيه است و فرض محال محال نيست و خلاصه مطلب آنکه آيه دلالت دارد بر اينکه دليل بر نبوّت حضرت و آنچه بر او نازل شده منحصر بدعوي نبوت و اقامه معجزه نيست بلکه در کتب انبياء سلف بشارات باو داده شده، و اينکه کتب اگر چه تحريف شده لکن جسته جسته بشارتهاي زيادي بالغ بر شصت مورد در آنها هست و در دست اهل کتاب موجود است و يک قسمت آنها را ما در مجلد اول کلم الطيب عين عبارات آنها را نقل کرده‌ايم.
مِمّا أَنزَلنا إِلَيک‌َ از قرآن مجيد و احکام الهيه فَسئَل‌ِ الَّذِين‌َ يَقرَؤُن‌َ يهود و نصاري الکتاب عهد قديم و جديد من قبلک قبل از بعثت شما که
جلد 10 - صفحه 456
آمده بودند در مدينه و باهل مدينه خبر ميدادند و انتظار داشتند.
لَقَد جاءَک‌َ الحَق‌ُّ مِن رَبِّک‌َ آنچه که نازل شده بر شما تماما حق است و از جانب پروردگار تو است.
فَلا تَکُونَن‌َّ مِن‌َ المُمتَرِين‌َ مريه شک بي‌جا و بي‌محل است و قرآن مجيد چون از جهات عديده که در مقدمه تذکر داده‌ايم معجزه است لذا در اول سوره بقره ميفرمايد ذلِک‌َ الکِتاب‌ُ لا رَيب‌َ فِيه‌ِ محلّي براي شک باقي نگذاشته و کساني که انکار دارند مجرد عناد و عصبيت است.