اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَو جاءَتهُم کُل‌ُّ آيَةٍ حَتّي يَرَوُا العَذاب‌َ الأَلِيم‌َ (97)
اينها ايمان نميآورند و لو هر آيتي بر آنها بيايد و مشاهده کنند تا آنکه ببينند عذاب دردناک.
امروز ما مشاهده ميکنيم بسياري از ابناء نوع بالاخص جوانان تحصيل کرده داراي تصديق و ديپلمه رجالا و نساء که بهيچ راهي مستقيم نميشوند آنچه از آيات شريفه قرآن و اخبار ائمه اطهار و فتاواي علماء اعلام بر آنها خوانده شود بقدر خردلي در آنها اثر نميگذارد، طريقه‌اي که از يکديگر اخذ کرده‌اند و بيک ديگر نگاه ميکنند مشي ميکنند مثلا بگويي ريش تراشي بفتواي نوع علماء حرام است مع ذلک ميتراشد، يا رفتن سينما يا ساز راديو يا تشبّه رجال بنساء و نساء برجال يا اختلاف زن و مرد و امثال اينها که امروزه مد شده است حرام است ابدا گوش نميدهند بلکه اينها را حرام نميدانند و ميگويند علماء از پيش خود درآورده‌اند جايي که ابناء شيعه مذهب چنين باشند چه توقعي از مشرکين و کفار يهود و نصاري داشته باشيم که دست از عادات جاهليت بردارند لذا ميفرمايد وَ لَو جاءَتهُم کُل‌ُّ آيَةٍ چه معجزه صادره از انبياء باشد و چه بليات نازله بر آنها
جلد 10 - صفحه 459
از امراض و تسلط ظالم و غير اينها تمام را حمل بر پيش‌آمد و بخت و اتفاق و سحر و شعبده و مستند بطبيعت ميکنند تا وقتي که اجل برسد و پرده برداشته شود و مشاهده عذاب الهي بکنند آن وقت ميفهمند که آنکه انبياء و ائمه و علماء فرمودند حق و صدق بوده حَتّي يَرَوُا العَذاب‌َ الأَلِيم‌َ بلکه آن موقع هم بگويند
(النار و لا العار)
بلکه بنظر حقير که استفاده کرده‌ام از پاره‌اي از آيات و اخبار اينکه غايت هم داخل در مغيي است حتي فرداي قيامت هم ايمان نميآورند و لو در قعر جهنم هم بسوزند وَ مَن کان‌َ فِي هذِه‌ِ أَعمي فَهُوَ فِي الآخِرَةِ أَعمي وَ أَضَل‌ُّ سَبِيلًا اسري آيه 74.
توضيح- اينکه صفات نفسانيه و ملکات قلبيه نقشهاييست که بنفس و روح انساني وارد ميشود از ايمان و کفر، کبر و تواضع، بخل و سخاوت تا مادامي که در اينکه عالم که در عمل است هست ممکن است تغيير پذير باشد چون هنوز رسوخ نکرده و اما موقعي که از اينکه عالم رفت رنگ ثابت ميشود قابل تغيير نيست بلکه بالاتر از اينکه عرض کنم که اينکه صفات و ملکات مراتب نفس است نه صفت عارضه بر آن تعالي و تنزل او در اينکه عالم است موقعي که مرد بهمان مرتبه که هست باقي است الي الابد، و بعبارت اوضح دنيا دار تکميل است در قبر و برزخ و قيامت تکميل و تحصيل نيست، دنيا دار عمل است و آخرت دار جزاء.