اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَو شاءَ رَبُّک‌َ لَآمَن‌َ مَن فِي الأَرض‌ِ کُلُّهُم جَمِيعاً أَ فَأَنت‌َ تُکرِه‌ُ النّاس‌َ حَتّي يَکُونُوا مُؤمِنِين‌َ (99)
و اگر مشيّت حق تعلق گرفته بود هر آينه ايمان ميآوردند تمام اهل زمين کل‌ّ آنها جميعا آيا پس از اينکه تو ميخواهي آنها را مجبور و مکروه نمايي که بوده باشند مؤمنين.
ايمان امري است قلبي و از صفات نفسانيه است و حکمت الهي اقتضاء ميکند که از روي ميل و رغبت و شوق و ذوق ايمان بياورند بعد از اقامه حجت و دليل بارسال رسل و انزال کتب و اعطاء معجزه از روي اختيار و اينکه ايمان است که باعث سعادت دنيا و آخرت و رستگاري و نجات از مهالک نشأتين ميشود و الّا خداوند قدرت داشت که بنده‌گان را باجبار و کره وادار کند بايمان و بالاي سر هر يک ملکي موکول کند با شلّاق و تازيانه آنها را رو بايمان بکشد لکن همچه ايماني فائده و نتيجه ندارد چنانچه وظيفه انبياء هم اينست که دعوت کنند و اقامه معجزه کنند و حجت را بر خلق تمام کنند خواه بپذيرند و قبول کنند يا اعراض کنند و ايمان نياورند وَ ما عَلَي الرَّسُول‌ِ إِلَّا البَلاغ‌ُ لذا ميفرمايد وَ لَو شاءَ رَبُّک‌َ لو امتناعيه است که محال است خداوند اينکه نحو مشيّتش تعلق بگيرد چون خلاف حکمت است لَآمَن‌َ مَن فِي الأَرض‌ِ که هر کس که روي زمين است ايمان آورد کرها و جبرا کُلُّهُم جَمِيعاً تأکيد عموم است که احدي بدون ايمان نباشد
جلد 10 - صفحه 463
أ فأنت آيا با اينکه صلاح نيست و بر خلاف حکمت است شما ميخواهي تُکرِه‌ُ النّاس‌َ باکراه و جبر وادار کني آنها را حَتّي يَکُونُوا مُؤمِنِين‌َ نبايد خود را بزحمت بيندازي و غم و اندوه بخود راه دهي.