تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا تَدْعُ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَنْفَعُکَ وَ لا يَضُرُّکَ فَإِنْ فَعَلْتَ فَإِنَّکَ إِذاً مِنَ الظَّالِمِينَ (106)
وَ لا تَدْعُ مِنْ دُونِ اللَّهِ: و مخوان غير خداى تعالى را در عبادت و اطاعت به استقلال يا به اشتراک. ما لا يَنْفَعُکَ: چيزهائى را که نفع و فايده ندهند تو را هر چند اطاعت کنى آنها را. وَ لا يَضُرُّکَ: و ضرر نزنند تو را هر چه نافرمانى آنها را نمائى. مراد عبادت غير حق تعالى است از اوثان و اصنام.
نکته- اينکه فرمود «ما لا يَنْفَعُکَ وَ لا يَضُرُّکَ» و حال آنکه بر فرض نفع و ضرر ايضا عبادت آنها جايز نخواهد بود عقلا، براى اشعار به آنکه وقتى عبادت غير خدا از چيزهائى که نفع و ضرر رسانند قبيح باشد، هر آينه عبادت چيزهائى که اصلا نفع و ضرر ندارند البته اقبح خواهد بود؛ يا آنکه آنچه فايده ندارند نفع خداى تعالى را از جلب نفع و دفع ضرر، پرستش منما، چه عقل سليم روا نخواهد داشت.
فَإِنْ فَعَلْتَ: پس اگر بجاآورى مخالفت الهى را از عبادت غير سبحانى.
فَإِنَّکَ إِذاً مِنَ الظَّالِمِينَ: پس تو در آن هنگام بتحقيق از ستمکارانى بر نفس خود به ترک پرستش منعم حقيقى و درک عذاب ناسپاسى به سبب عبادت غيرى.
تذکره- آيه شريفه خطاب به پيغمبر و مراد امت مى‌باشند مانند ساير خطابات، زيرا وجود مقدس نبوى صلّى اللّه عليه و آله در مقام کمال به حدى است که تمام توجهاتش به خداى متعال و ابدا شايبه غير در او متصور نيست، زيرا به احتمال چنين چيزى هر آينه شايسته منصب عظيم الشأن نبوت و حامل وحى، حضرت عزت نخواهد بود.
ج5، ص 410