تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَيْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ (155)
وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَيْ‌ءٍ: و هر آينه البته البته آزمايش کنيم و امتحان نمائيم شما را، يعنى با شما معامله آزمايندگان کنيم به چيزى اندک.
تبصره: ابتلا در لغت به معنى آزمايش و امتحان باشد، که شخص دانا شود آنچه را که نمى‌داند. و اين معنى نسبت به حق تعالى جايز نباشد، زيرا تمام حقايق اشياء را عالم است پيش از خلقت و بعد از خلقت. پس مراد آزمايش الهى، اظهار و کشف علم مى‌باشد در خارج، که ممتاز شوند مطيع از عاصى و بر عالميان ظاهر شود به محک امتحان آنانکه در مقام رضاى حضرت سبحان سر تسليم و صبر را دارند.
بعد از آن بيان اقسام امتحان را فرمايد: مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ: که عبارت است از ترس دشمن در حرب، و يا از ترس حق تعالى و گرسنگى از قحطى و تنگى، يا به روزه داشتن، وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ: و نقصان بعضى
«1» نهج البلاغه، حکمت 147.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 295
از مالها به تاراج و اتلاف و خسران تجارات و نابودى زراعات و هلاکت مواشى يا دادن زکات صدقات، وَ الْأَنْفُسِ: و نقصان نفسها به کشته شدن در جنگها و بيمارى و ضعف و پيرى و مردن، وَ الثَّمَراتِ: و نقصان ميوه‌هاى درختان به آفات يا مرگ فرزندان که ميوه دل مى‌باشند.
در منهج- از حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مروى است که فرمود: چون فرزند مؤمن بميرد حق تعالى به ملائکه فرمايد: قبض روح فرزند بنده مرا نموديد؟ گويند: بلى. باز فرمايد: قبض نموديد ثمره دل او را؟
گويند: بلى. فرمايد: بنده من در آن حال چه گفت: گويند: حمد نمود و کلمه استرجاع گفت. پس خداى تعالى امر فرمايد بنا کنيد براى بنده من خانه‌اى در بهشت و آن را بيت الحمد نام کنيد. «1» وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ: و بشارت فرما اى پيغمبر صبر کنندگان را در اين مکاره و مشقّات به اجر جزيل و ثواب جميل. از حضرت صادق عليه السّلام مروى است که خدا فرمايد: و بشارت فرما صابران را به بهشت و مغفرت.