اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَن‌ِ استَغفِرُوا رَبَّکُم ثُم‌َّ تُوبُوا إِلَيه‌ِ يُمَتِّعکُم مَتاعاً حَسَناً إِلي أَجَل‌ٍ مُسَمًّي وَ يُؤت‌ِ کُل‌َّ ذِي فَضل‌ٍ فَضلَه‌ُ وَ إِن تَوَلَّوا فَإِنِّي أَخاف‌ُ عَلَيکُم عَذاب‌َ يَوم‌ٍ کَبِيرٍ «3»
و اينکه طلب آمرزش کنيد از پروردگار خود پس از آن توبه کنيد بسوي
جلد 11 - صفحه 6
او خداوند بشما عطاء ميفرمايد زندگاني خوشي تا مدت رسيدن اجلي که معين شده و اتي ميفرمايد هر صاحب فضلي را فضل خود را و اگر اعراض کرديد پس محققا من بر شما ميترسم عذاب روز بزرگ را.
وَ أَن‌ِ استَغفِرُوا رَبَّکُم استغفار نسبت بمعاصي که در زمان قبل از بنده صادر شده خداوند گذشت ميفرمايد حتي از نامه عمل محو ميکند و از نظر ملائکه حفظه ميبرد بلکه بجاي سيّئات حسنات در نامه عمل ثبت ميفرمايد فَأُولئِک‌َ يُبَدِّل‌ُ اللّه‌ُ سَيِّئاتِهِم حَسَنات‌ٍ فرقان آيه 70.
ثُم‌َّ تُوبُوا إِلَيه‌ِ پشيمان شويد و عزم بر عدم عود که علامت پشيماني است انسان از هر شغلي پشيمان شود ترک ميکند و ديگر مرتکب نميشود و سر تأخير توبه نسبت باستغفار بکلمه ثم همين است که استغفار نسبت بمعاصي صادره است که قبلا مرتکب شده و توبه نسبت بحال و آينده است.
يُمَتِّعکُم مَتاعاً حَسَناً تمتع بهره برداري است در امور زندگي از خوراک و لباس و سلامتي و سعه مال و وسعت رزق و حفظ از آفات و بليات و دفع شرّ اشرار و ظلمه و حسن معاشرت که تمام اينها متاع حسن است که در اثر استغفار و توبه بانسان متوجه ميشود.
إِلي أَجَل‌ٍ مُسَمًّي تا سر رسد مدت حيات دنيوي و مرگ در رسد که خداوند تعيين فرموده.
وَ يُؤت‌ِ کُل‌َّ ذِي فَضل‌ٍ فَضلَه‌ُ راجع بقيامت است و فضل اخلاق فاضله و اعمال حسنه و عبادات صالحه که هر يک بمقدار فضل خود بهره برداري ميکند و نتيجه ميگيرد، و اما در بعض اخبار که تفسير شده بامير المؤمنين عليه السّلام معناي آن از فهم ناقص ما دور است زيرا اينکه موهبت براي مستغفرين و تائبين است و علي [ع] ذنبي از او صادر نشده در تمام عمر شريفش مگر آنکه بگوئيم که
جلد 11 - صفحه 7
يُؤت‌ِ کُل‌َّ ذِي فَضل‌ٍ فَضلَه‌ُ عام است و افضل مصاديق امير المؤمنين (ع) است.
وَ إِن تَوَلَّوا اعراض کردند از استغفار و توبه و باعمال زشت خود ادامه دادند فَإِنِّي أَخاف‌ُ عَلَيکُم تعبير بخوف با اينکه يقين است اهل عذاب هستند براي اينست که ممکن است قبل از رسيدن اجل متنبه شوند و تائب گردند و ايمان آورند و نجات پيدا کنند اگرچه بعيد است لذا تعبير بخوف فرموده و احتياج باين نداريم که بگوئيم خوف بمعني يقين است چنانچه مفسرين گفتند عَذاب‌َ يَوم‌ٍ کَبِيرٍ تعبير بکبير براي اينست که تمام خصوصيات آن روز بزرگ است طول زمانش پنجاه هزار سال، رحمت، مغفرت، شفاعت، نعم بهشت، عذاب جهنم، حساب، ميزان، صراط تمام در غايت عظمت و بزرگي است از هر جهت کبير است