اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَلاّ تَعبُدُوا إِلاَّ اللّه‌َ إِنَّنِي لَکُم مِنه‌ُ نَذِيرٌ وَ بَشِيرٌ «2»
اولين دستور آن حکيم خبير اينست که پرستش نکنيد مگر ذات مستجمع جميع کمالات و منزه از جميع عيوب و نواقص محققا من که رسول از جانب او هستم بر شما سر تا سر عالم جن و انس انذار کننده‌ام از شرک و کفر و بشارت دهنده‌ام بتوحيد و ايمان.
أَلّا تَعبُدُوا إِلَّا اللّه‌َ عبوديت از ماده عبد است و از براي عبد دو معني است يک معني مقابل مولوية و از براي اينکه معني مراتبي است: مرتبه اولي غلام است که از کفار مسلمين ميگيرند يا زر خريد است عَبداً مَملُوکاً لا يَقدِرُ عَلي شَي‌ءٍ نحل آيه 77. در مقابل حرّ که بمعني آزاد است.
و ثانيه- عبوديت نسبت بموالي مثل پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و ائمه طاهرين عليهم السلام که امير المؤمنين [ع] بصعصعه فرمود
(انا عبد من عبيد محمّد [ص])
و در زيارات ائمه عليهم السلام بسيار داريم بلکه نسبت بپدر فرمود
(انت و مالک لابيک)
و اينکه معني وجوب اطاعت و ترک مخالفت است تا حد محدودي که شارع مقدس مقرر فرموده، و مولاي حقيقي ذاتي خداوند است و بس و بقيه موالي جعلي است بجعل الهي. و شايد اشاره بهمين معني باشد خطاب الهي بملائکه در سجده بآدم
جلد 11 - صفحه 5
که در تحت اطاعت او بايد باشند و از همين جهت شيطان امتناع کرد و زير بار اطاعت آدم نرفت.
معناي دوم عبوديت اطاعت و پرستش است در مقابل الوهيت و چون الوهيت اختصاص بذات اقدس ربوبي دارد لذا پرستش مختص باو است و اينکه معناي توحيد است و مفاد مطابقي کلمه طيبه لا اله الا اللّه است در مقابل مشرکين که بت پرست و آفتاب و آتش و ملائکه و جن و گاو و گوساله و درخت و عيسي [ع] و امير المؤمنين عليه السّلام و غير اينها را ميپرستيدند و براي آنها مقام الوهيت قائل بودند حتي فرعون لعنه اللّه بحضرت موسي [ع] عرض کرد لَئِن‌ِ اتَّخَذت‌َ إِلهَاً غَيرِي لَأَجعَلَنَّک‌َ مِن‌َ المَسجُونِين‌َ شعراء آيه 28، و آيه شريفه راجع باين قسمت است.
إِنَّنِي لَکُم مِنه‌ُ نَذِيرٌ وَ بَشِيرٌ ضمير منه اللّه است اشاره به اينکه من هر چه ميگويم از جانب خدا است وَ ما يَنطِق‌ُ عَن‌ِ الهَوي إِن هُوَ إِلّا وَحي‌ٌ يُوحي نجم آيه 3، و ضمير کم خطاب بجميع افراد جن و انس است تا روز قيامت زيرا حضرتش مبعوث بر کافه جن و انس است، نذير انذار کننده است از کليه عقائد فاسده و اخلاق رذيله و قبايح عقليه و محرمات شرعيه که تماما موجب استحقاق عذاب ميشود و در معرض بليات دنيويه و عقوبات برزخيه و عذابهاي اخرويه است، و بشير بشارت دهنده است بعقائد حقه و ملکات حسنه و محاسن عقليه و عبادات الهيه از واجبات و مستحبات دينيه، و تقديم نذير بر بشير براي اينست که اول بايد تخليه کرد سپس تحليه.
منظر دل نيست جاي صحبت اغيار || ديو چون بيرون رود فرشته در آيد