اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما مِن دَابَّةٍ فِي الأَرض‌ِ إِلاّ عَلَي اللّه‌ِ رِزقُها وَ يَعلَم‌ُ مُستَقَرَّها وَ مُستَودَعَها کُل‌ٌّ فِي کِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ «6»
و نيست از هر نوع جنبنده در زمين مگر آنکه خداوند متکفل روزي او است و باو ميرساند و ميداند محل استقرار او را و محلي که بطور وديعه در آنجا رفته تمام اينها در کتاب بيّن واضح ثبت شده.
وَ ما مِن دَابَّةٍ هر ذي روحي را شامل مي‌شود که داراي حرکت و حس باشد باراده و اختيار از انس و جن و طيور و وحوش و هوام و ساير حيوانات که احتياج برزق و بدل ما يتحلل دارند في الارض چه در سطح زمين باشد يا در اعماق زمين، برّي باشد يا بحري يا در هوا پرواز کند و آشيانه بسازد.
إِلّا عَلَي اللّه‌ِ نه بنحوي که حقي بر خدا داشته باشد بلکه خداوند بلطف و کرمش متکفل شده رزقها از حضرت رسول اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم مرويست که فرمود
(لا تموت نفس حتي تستکمل رزقها)
و تمام طبق حکمت و صلاح مقرر و معين شده
غم روزي مخور بر هم مزن اوراق دفتر را || که يزدان پر کند پيش از ولد پستان مادر را
جلد 11 - صفحه 10
گفتند مثل روزي مثل سايه است هر کجا برود سايه در عقب او ميآيد، حتي حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بعمّار آخرين روزي او را خبر دادند يک ليوان شير است که در جنگ صفين بدست او داده شد، و اينکه امر شده براي تحصيل رزق از جهت اينست که بندگان لش و بيعار بار نيايند و حکمتهاي ديگر حتي حيوانات هم در مقام تحصيل بر آيند، از امير المؤمنين عليه السّلام مرويست فرمود
(طلب العلم اوجب عليکم من طلب المال لان‌ّ المال قد قسّمه عادل بينکم و سيفي لکم.
) وَ يَعلَم‌ُ مُستَقَرَّها وَ مُستَودَعَها نظر به اينکه نوعا اينکه حيوانات و افراد بشر و جن يک محلي را بر خود مقرر ميکنند براي استراحت خانه، محله، شهر، آشيانه، زير زمين، و محلهايي هم هست که حرکت ميکنند و سير ميکنند براي تحصيل روزي و ساير حوائج، خداوند ميداند هم مستقر آنها را کجا است و هم جاهايي که سير ميکنند سپس مراجعه ميکنند که مستودع است.
کُل‌ٌّ فِي کِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ که لوح محفوظ باشد هم روزي آنها نوشته شده و هم محلهاي آنها تا ملائکه که موکل روزي هستند بدانند و بصاحبانش برسانند و الّا علم الهي احتياج بکتب و نوشتن ندارد ازلا و ابدا تغيير پيدا نميکند.