صابران، به جاى خود باختگى وپناهندگى به ديگران، تنها به خدا پناه مى‌برند. زيرا از ديد آنها، تمام جهان کلاس درس و ميدان آزمايش است که بايد در آن رشد کنيم. دنيا جاى ماندن نيست، خوابگاه و عشرتکده نيست و شدايد و سختى‌هاى آن نيز نشانه‌ى بى‌مهرى خداوند نيست. ناگوارى‌ها براى آن است که زير پاى ما داغ شود تا تندتر و سريعتر حرکت کنيم، بنابراين در تلخى‌ها نيز شيرينى است. زيرا شکوفا شدن استعدادها، کاميابى از پاداش‌هاى الهى را بدنبال دارد.
مصيبت‌هايى که از طرف اوست، تصرف مالک حقيقى و خداوند در مملوک خود است. اگر انسان بداند که خداوند حکيم و رحيم است و او نيز بنده‌اى بوده که قبلًا هيچ نبوده؛ «لَمْ يَکُ شَيْئاً» «1» و حتّى بعد از مراحلى هم چيز قابل ذکرى نبوده است؛ «لَمْ يَکُنْ شَيْئاً مَذْکُوراً» «2» خواهد پذيرفت که من بايد در اختيار او باشم. او مرا از جماد به نبات، و از نبات به حيوان و از مرتبه‌ى حيوانيّت به انسانيّت سوق داده و اين حوادث را براى رشد و ارتقاى من قرار داده
«1». مريم، 67.
«2». انسان، 1.
جلد 1 - صفحه 241
است. همانگونه که ما دانه‌ى گندم را زير فشار، آرد مى‌کنيم و بعد نيز در آتش تنور، تبديل به نان مى‌کنيم تا مراحل وجودى او را بالا بريم.
شعار صابران «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» است. در حديث مى‌خوانيم: هرگاه با مصيبتى مواجه شديد، جمله‌ى «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» را بگوييد. «1» گفتن «إِنَّا لِلَّهِ» و ياد خدا به هنگام ناگوارى‌ها، آثار فراوان دارد:
الف: انسان را از کلام کفر آميز و شکايت باز مى‌دارد.
ب: موجب تسليت و دلدارى و تلقين به انسان است.
ج: مانع وسوسه‌هاى شيطانى است.
د: اظهار عقايد حقّ است.
ه: براى ديگران درس و الگو شدن است.
مردم در برابر مشکلات و مصايب چند دسته‌اند:
الف: گروهى جيغ و داد مى‌کنند. «إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً» «2»
ب: گروهى بردبار و صبور هستند. «وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ»
ج: گروهى علاوه بر صبر، شکرگزارند. «اللهم لک الحمد حمد الشاکرين لک على مصابهم» «3»
اين برخوردها، نشانه‌ى معرفت هر کس نسبت به فلسفه‌ى مصايب و سختى‌هاست. همان گونه که کودک، از خوردن پياز تند، بى‌تابى مى‌کند و نوجوان تحمّل مى‌کند، ولى بزرگسال پول مى‌دهد تا پياز خريده و بخورد.