اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَئِن أَخَّرنا عَنهُم‌ُ العَذاب‌َ إِلي أُمَّةٍ مَعدُودَةٍ لَيَقُولُن‌َّ ما يَحبِسُه‌ُ أَلا يَوم‌َ يَأتِيهِم لَيس‌َ مَصرُوفاً عَنهُم وَ حاق‌َ بِهِم ما کانُوا بِه‌ِ يَستَهزِؤُن‌َ «8»
و هر آينه اگر تأخير بيندازيم عذاب آنها را تا مدت شمرده شده هر آينه ميگويند از روي استهزاء و سخريه چه باعث شده که عذاب نازل نميشود و چه چيز جلوگير شده آگاه باشند روزي که ميآيد آنها را عذاب چيزي و کسي را ندارند که صرف عذاب از آنها کند و ميرسد بآنها آنچه را که بودند باو استهزاء ميکردند وَ لَئِن أَخَّرنا عَنهُم‌ُ العَذاب‌َ حکمت تأخير عذاب ممکن است اينکه باشد که در نسل آنها و لو بهزار واسطه مؤمن صالحي بوجود آيد چنانچه در جنگهاي امير المؤمنين عليه السّلام با مشرکين و معاندين کساني که ميدانست در نسل آنها مؤمني بوجود ميآيد از قتل آنها صرف نظر ميکرد کما اينکه بمالک اشتر فرمود در جنگ صفين ليلة الهريرية و همچنين ابي عبد اللّه عليه السّلام در روز عاشورا و در مورد قوم نوح دارد که در پيشگاه احديت عرض کرد إِنَّک‌َ إِن تَذَرهُم يُضِلُّوا عِبادَک‌َ وَ لا يَلِدُوا إِلّا فاجِراً کَفّاراً نوح آيه 27.
و ممکن است براي ازدياد کفر و معاصي آنها باشد تا عذاب قيامت آنها زيادتر شود چنانچه ميفرمايد إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً آل عمران آيه 172، و ممکن است حکم ديگري داشته باشد.
إِلي أُمَّةٍ مَعدُودَةٍ امّة در قرآن اطلاقاتي دارد بر جماعت اطلاق شده وَ لَمّا وَرَدَ ماءَ مَديَن‌َ وَجَدَ عَلَيه‌ِ أُمَّةً مِن‌َ النّاس‌ِ يَسقُون‌َ قصص آيه 21، اي کل جماعة و بر فرق اطلاق شده فَکَيف‌َ إِذا جِئنا مِن کُل‌ِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ نساء آيه 145، اي من کل فرقة. و بر شخص جامع خيرات إِن‌َّ إِبراهِيم‌َ کان‌َ أُمَّةً قانِتاً لِلّه‌ِ نحل آيه 121، و بر دين و مذهب إِنّا وَجَدنا آباءَنا عَلي أُمَّةٍ زخرف آيه 21، بر
جلد 11 - صفحه 14
طريقه و مذهب و کيش و بر حين و زمان وَ ادَّکَرَ بَعدَ أُمَّةٍ يوسف آيه 45 و بر انواع حيوانات أُمَم‌ٌ أَمثالُکُم انعام آيه 38.
و در اينکه آيه شريفه بر زمان معدود و وقت محدود دلالت دارد. و مراد از معدودة اشاره بمدت کمي است که قابل شماره است، و در اخبار ما اخباري داريم که تفسير بزمان ظهور حضرت بقية اللّه عجل اللّه تعالي فرجه شده و مکرر گفته‌ايم که اينکه نوع اخبار بيان اهم‌ّ المصاديق و اعظم المصاديق است منافي نيست با عموم به اينکه بگوئيم هر دسته از آنها بموقع خود گرفتار عذابهاي مختلف شوند بلکه چگونه ميشود که مشرکين زمان نبي اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم تأخير افتد عذاب آنها تا زمان ظهور حضرت بقية اللّه [عج] با تعبير بامّة معدودة.
و در بعض اخبار دارد امّة معدودة اصحاب حضرت مهدي صلوات اللّه عليه هستند که عدّه آنها سيصد و سيزده (313) مطابق اصحاب بدر و اصحاب طالوت يعني بدست آنها انتقام کشيده ميشوند يعني تا زمان قيام آنها و بنا بر اينکه تفسير بگوئيم که اينکه کفار و مشرکين که ظلم برسول اللّه [ص] کردند بلکه ظالمين بانبياء سلف و ظالمين باهل بيت رسول و ائمه هدي رجعت ميکنند بدنيا و حضرت مهدي عجل اللّه تعالي فرجه از آنها انتقام ميکشد و اينکه هم يک دليل رجعت باشد چنانچه در دعاي ندبه است
(اينکه الطالب بذحول الانبياء و ابناء الانبياء اينکه الطالب بدم المقتول بکربلا.
) (لَيَقُولُن‌َّ ما يَحبِسُه‌ُ) از اينکه جمله استفاده ميشود که حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم وعده عذاب بآنها داده و مفاد بسياري از آيات هم هست اينها بنحو سخريه و استهزاء ميگفتند پس کو اينکه عذاب موعود چه چيز جلوگيري از آن کرده.
أَلا يَوم‌َ يَأتِيهِم همان وقت معين که تخلف پذير نيست لَيس‌َ مَصرُوفاً عَنهُم کسي نيست و چيزي نيست و قدرتي نيست که بتواند صرف عذاب از آنها کند
جلد 11 - صفحه 15
وَ حاق‌َ بِهِم حاق نزول و توجه بلاء است چنانچه ميفرمايد وَ لا يَحِيق‌ُ المَکرُ السَّيِّئ‌ُ إِلّا بِأَهلِه‌ِ فاطر آيه 41. ما کانُوا بِه‌ِ يَستَهزِؤُن‌َ آنچه را که سخريه و استهزاء ميکردند.