تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِلاَّ الَّذِينَ صَبَرُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِکَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ کَبِيرٌ «11»
إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا: مگر آنان که شکيبائى نمودند در محنت و بلا و تسليم شدند به قضا. وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ: و بجا آوردند کارهاى نيکو يعنى به وسيله اداى واجبات و مستحبات و پرهيز از محرمات و مکروهات وظائف شکرگزارى و سپاسدارى را در نعمت و راحتى به تقديم رسانيدند. أُولئِکَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ کَبِيرٌ: آن گروه متصفه شکر و بصير، مر ايشان را است به خاصه آمرزش گناهان، و مزدى بزرگ که اقل آن بهشت و رضاى الهى و کمال تقرب به درگاه سبحانى
جلد 6 - صفحه 31
است.
تنبيه: آيات الهيه و مواعظ سبحانيه هر يک در مقام خود يک نوع دستور کاملى است براى درک سعادات ابديه، مشروط بر اينکه گوش دل فراداشته و نصايح خالق مهربان را پذيرفته در عمل بدان کوشش نمايد و نتيجهاى از عمر عزيز گرانبها دريابد. بزرگى گويد: مردمان چهار صنفند: عاقل، ناقص، سفيه، ديوانه. آنکه عاقل است عمر خود را ضايع نکند و مال خود را به آخرت برد. آنکه ناقص است در اين کارها تقصير کند. آنکه سفيه است بار معصيت را بر دوش کشد. آنکه ديوانه است عمر و مال را ضايع و به بلاء عصيان مبتلا شود.
نکته ادبيه: قوله تعالى: «إِلَّا الَّذِينَ» استثناء از انسان است، زيرا مراد به آن جنس و چون محلّى به لام واقع شده مفيد استغراق است. و بنابر قول اکثر که مراد انسان در آيه را کافر دانند، به جهت سبق ذکر استثنا را منقطع دانند. «1»