اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
مَن کان‌َ يُرِيدُ الحَياةَ الدُّنيا وَ زِينَتَها نُوَف‌ِّ إِلَيهِم أَعمالَهُم فِيها وَ هُم فِيها لا يُبخَسُون‌َ «15»
کسي که بوده باشد غرض و منظورش زندگاني دنيا و زينتهاي دنيوي ما بنحو اتم‌ّ جزاء اعمال آنها را در دنيا بآنها عطا ميکنيم يعني دنيا رو بآنها ميکند و براي آنها در دنيا چيزي از زخارف او ناقص نميماند.
اينکه آيه شريفه از مشکلات آيات است و مفسرين اختلاف کردند بعضي گفتند مراد مشرکين هستند که از آنها اعمال حسنه صادر شده، بعضي گفتند منافقين هستند
جلد 11 - صفحه 22
که در غزوات شرکت کردند از غنائم بهره برداري ميکنند، بعضي گفتند مرائين هستند در عبادات رياء ميکنند.
و تحقيق کلام اينست که جمله مَن کان‌َ يُرِيدُ الحَياةَ الدُّنيا کلمه من عموم دارد يعني هر کس که تمام هم‌ّ او دنيا است و معتقد بآخرت نيست و هر چه ميکند براي تحصيل دنيا است خواه صورت عمل خوب باشد يا بد احسان باشد يا ظلم حلال باشد يا حرام دنياهم رو باو ميآورد خداوند هم او را مشغول بدنيا ميکند و درها بروي او باز ميشود و زينتها مال و جاه و صحت و سلامت و اتباع و عشيره در اطرافش مجتمع ميشوند و تحت فرمانش ميروند مثل فرعون و نمرود و شداد و اشباه و امثال آنها يا از جهت اينکه هر چه بتوانند معصيت کنند تا عذاب آنها زيادتر شود چنانچه ميفرمايد وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ آل عمران آيه 172، يا از جهت اجر و مثوبات دنيوي است چنانچه ميفرمايد مَن کان‌َ يُرِيدُ حَرث‌َ الآخِرَةِ نَزِد لَه‌ُ فِي حَرثِه‌ِ وَ مَن کان‌َ يُرِيدُ حَرث‌َ الدُّنيا نُؤتِه‌ِ مِنها وَ ما لَه‌ُ فِي الآخِرَةِ مِن نَصِيب‌ٍ شوري آيه 19، يا از جهت امتحان است چون کليه نعم و بليات دنيوي ممکن است امتحان بنده باشد غني، فقر، صحت، مرض، عزت، ذلّت، نعمت، بلاء و غير اينها هم امتحان خود آن شخص است و هم امتحان ديگران.
نُوَف‌ِّ إِلَيهِم أَعمالَهُم فِيها ايفاء تمام عيار است که هر چه منظورش باشد باو داده ميشود و اعمالش بي‌نتيجه نميماند و آثار آنها را ميبرد دواء اثرش شفاء است خواه کافر باشد يا مؤمن، کشت اثرش ثمره است، تجارت اثرش نفع است و هکذا وَ هُم فِيها لا يُبخَسُون‌َ بخس نقصان و زيان است يعني در دنيا نقصان و زياني بر آنها نيست بقدر اعمال خود نتيجه ميگيرند و بهره ميبرند.
23