اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مَن أَظلَم‌ُ مِمَّن‌ِ افتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً أُولئِک‌َ يُعرَضُون‌َ عَلي رَبِّهِم وَ يَقُول‌ُ الأَشهادُ هؤُلاءِ الَّذِين‌َ کَذَبُوا عَلي رَبِّهِم أَلا لَعنَةُ اللّه‌ِ عَلَي الظّالِمِين‌َ «18»
و کيست ظالم‌تر از کسي که افتراء بزند بر خداوند از راه کذب اينها را عرضه ميدارند بر پروردگارشان و ميگويند شهداء روز قيامت که اينها هستند که که دروغ بستند بر پروردگار خود آگاه باشيد لعنت و بعد از رحمت خداوند بر ظالمين است.
وَ مَن أَظلَم‌ُ گفتيم ظلم سه قسم است: ظلم بنفس بارتکاب معاصي، ظلم بغير باذيت و آزار مسلمين و منع حقوق آنها، ظلم بدين بشرک و کفر بانبياء و اولياء و اينکه قسم اشدّ اقسام ظلم است چنانچه ميفرمايد إِن‌َّ الشِّرک‌َ لَظُلم‌ٌ عَظِيم‌ٌ لقمان آيه 12.
مِمَّن‌ِ افتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً افتراء دروغ بستن بغير است بخصوص بخدا و کذبا تأکيد است يعني اينکه دروغ محض است و الّا در معناي افتري دروغ هست چنانچه ميفرمايد وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدنا عَلَيها آباءَنا وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها قُل إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَأمُرُ بِالفَحشاءِ اعراف آيه 27.
أُولئِک‌َ يُعرَضُون‌َ عَلي رَبِّهِم اشاره بيوم الحشر است که ملائکه عذاب آنها را ميآورند در پيشگاه عظمت پروردگار وَ يَقُول‌ُ الأَشهادُ جمع شاهد است و شهداء روز قيامت بسيار هستند:
1- انبياء و ائمه اطهار عليهم السلام فَکَيف‌َ إِذا جِئنا مِن کُل‌ِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئنا بِک‌َ عَلي هؤُلاءِ شَهِيداً نساء آيه 45، و در زيارت جامعه
شهداء يوم القيمة
2- ملائکه حفظه اعمال، کرام الکاتبين، رقيب و عتيد ما يَلفِظُ مِن قَول‌ٍ إِلّا لَدَيه‌ِ رَقِيب‌ٌ عَتِيدٌ في آيه 17. 3- اعضاء و جوارح انسان شَهِدَ عَلَيهِم سَمعُهُم وَ
جلد 11 - صفحه 27
أَبصارُهُم وَ جُلُودُهُم بِما کانُوا يَعمَلُون‌َ فصّلت آيه 19. 4- ملائکه آسمانها و زمين که مشاهده کردند. 5- قرآن مجيد. 6- زميني که روي او عمل شده.
7- زماني که در آن زمان عمل کردند مثل شهر صيام و غيره، و از همه بالاتر و مهم‌تر ذات اقدس ربوبي عالم السرّ و الخفيّات در دعاء کميل
(و کل‌ّ سيّئة امرت باثباتها الکرام الکاتبين الّذين وکّلتهم بحفظ ما يکون مني و جعلتهم شهودا علي‌ّ مع جوارحي و کنت انت الرقيب علي‌ّ من ورائهم و الشاهد لما خفي عنهم و برحمتک اخفيته الدعاء.
) هؤُلاءِ الَّذِين‌َ کَذَبُوا عَلي رَبِّهِم مقول قول اشهاد است و اينکه جمله شامل جميع طبقات کفار و مخالفين و مذاهب باطله ميشود زيرا مشرکين گفتند وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها کذب علي اللّه است، يهود و نصاري و مجوس و ساير فوق گفتند دين ما بر حق است و از جانب خدا است کذب علي اللّه است، مخالفين گفتند خلفاء ثلاثه بر حق هستند و دين خدايي است بلکه اهل بدعت که چيزي بر دين افزوده کردند و منکر ضروري چه ضروري دين و چه ضروري مذهب باشد تمام کذب علي اللّه است فقط طبيعي که منکر خدا است دروغي نسبت بخدا نميدهد زيرا خدايي معتقد نيست و عصات شيعه هم ميگويند خدا نفرموده ما مخالفت و معصيت او را ميکنيم.
أَلا لَعنَةُ اللّه‌ِ عَلَي الظّالِمِين‌َ جمع محلي بالف و لام افاده عموم دارد مخصوص با ظلم نيست ظالم بنفس و ظالم بغير و ظالم بدين را شامل ميشود و مصداق اتم‌ّ ظالمين در حق آل محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم هستند که هم ظلم بدين کردند و چه اندازه مردم را در ضلالت انداختند و هم ظلم بنفس خود کردند خود را در اشدّ عذاب انداختند حتي گفتند
(النار و لا العار)
و اشاره بهمين کلمه دارد فرمايش حضرت ابي عبد اللّه عليه السّلام
(از‌الموت خير من رکوب العاري و العار خير من دخول الناري
)
بمعني اينکه شهادت براي من گواراتر است از اينکه زير بار ذلت پسر مرجانه و هند جگر خوار
جلد 11 - صفحه 28
بروم و بر شما عار گواراتر است از اينکه از کشتن من صرف نظر کنيد و خود را در عذاب آتش نيندازيد، و هم ظلم بآل عصمت عليهم السلام که فروگذار نکردند هر چه توانستند اللهم العنهم جميعا.