تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أُولئِکَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ (157)
أُولئِکَ: آن گروه که در مصائب صبر و شکيبائى نمايند و رجوع به
«1» خصال حديث شماره 561.
«2» منهج الصادقين، جلد اوّل، صفحه 345.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 297
کلمه استرجاع کنند، عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ: بر ايشان است رحمتهاى بسيار از جانب پروردگار ايشان، وَ رَحْمَةٌ: و بخشايش عظيم که بهشت باشد. نزد بعضى مراد از صلوات خدا تزکيه و مغفرت، و مراد به رحمت لطف و احسان الهى مى‌باشد. وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ: و آن جماعت ايشانند راه يافتگان به حق و صواب که آن رضا و تسليم است.
در منهج در ذيل حديثى از حضرت صادق عليه السّلام مروى است که چون آيه وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ (الخ) نازل شد، حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حضرت امير المؤمنين عليه السّلام را طلبيد فرمود: بدين آيه خدا تو را امتحان فرمود. «1» بيان: شرح آن بطور اجمال:
اما به خوف در وقت قتال و جهاد با کفار که هيچ باک نداشتى و از ابطال و شجعان ابدا واهمه ننمودى به طورى که شهرت يافت؛ اما به جوع- روزه داشتن آن حضرت غالبا و افطار به نان جو و ايثار ديگران بر خود؛ اما نقص در اموال- بذل و بخشش آن حضرت که معروف عام و خاص است؛ اما نقص در انفس- آنکه او را خبر دادند به شهادت در منبر و غير منبر، مى‌فرمود: چه منع کند شقى‌ترين امت محاسن مرا خضاب کند؛ اما نقص ثمرات- حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم او را خبر داد که دو نور ديده او حضرت حسن عليه السّلام به زهر و حضرت حسين عليه السّلام را در کربلا شهيد کنند؛ اما بشارت صابرين- چون خبر شهادت حضرت جعفر عليه السّلام را از موته آوردند، حضرت کلمه استرجاع بر زبان راند. «2»
«1» منهج الصادقين، جلد اوّل، صفحه 346.
«2» تفسير برهان، جلد اوّل، صفحه 168، حديث نهم.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 298
حضرت صادق عليه السّلام فرمايد: هيچکس قبل از آن حضرت اين کلمات را نگفته بود، حق تعالى فرمود: من اين را سنت قرار دادم تا بعد از او هر مصيبت زده‌اى اقتدا به او نمايد، من صلوات و رحمت به او کرامت فرمايم.
تبصره: آيه شريفه دلالت دارد بر آنکه صلوات بر آل محمد عليهم السلام جايز و مستحسن و وارد باشد.
علامه حلى رضوان الله عليه روزى در مجلس سلطان محمد خدا بنده به مناظره مخالفان مشغول، بعد از اتمام مطلب خود به رسم شکر گزارى خطبه‌اى انشاء نمود مشتمل بر حمد الهى و صلوات بر حضرت رسالت پناهى و آل امجاد آن حضرت. سيد موصلى که سنى متعصب بود گفت:
چه دليل دارى بر جواز صلوات بر غير انبياء. علامه رضوان الله عليه در جواب فرمود: دليل اين آيه شريفه است: الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ تا أُولئِکَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ (الخ) سيد موصلى از غايت لجاج و عناد و انکار گفت:
على بن ابى طالب و اولاد او را چه مصيبت رسيده؟ علامه فرمود: مصائب اهل بيت عليهم السلام مشهور و معروف است و از جهت انفعال سيد فرمود:
چه مصيبت از اين بدتر که مانند تو فرزندى ايشان را بهم رسيده که تفضيل بعضى از منافقان را برايشان مى‌دهى و رجحان گروهى از جهال را برايشان روا مى‌دارى. حاضران از قوّت بديهه جناب علامه رضوان الله عليه تعجب نموده و برناسيد مزبور بخنديدند.