تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَإِنَّ اللَّهَ شاکِرٌ عَلِيمٌ (158)
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 299
بعد از آن ذکر احکام حج را مى‌فرمايد:
إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ: بدرستى که صفا و مروه که دو کوهند در مکه، مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ: از نشانه‌هاى خداست در حج خانه کعبه و از اعلام مناسک باشد. از حضرت صادق عليه السّلام مروى است که آدم عليه السّلام در وقت هبوط به صفا و حوا به مروه نازل شدند، به اين جهت صفا به اسم آدم صفى، و مروه به اسم مرئه ناميده شده «1». فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ: پس هر که قصد کند خانه خدا را به اعمال مخصوصه حج و عمره، أَوِ اعْتَمَرَ: يا متوجه زيارت کعبه شود به عملهاى مختصه به عمره، فَلا جُناحَ عَلَيْهِ: پس بأسى نيست بر او، أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما: اينکه طواف کند به اين دو کوه، يعنى واجب است سعى نمايد بين اين دو کوه به اين وجه که از صفا به مروه آيد و به عکس تا هفت بار.
در کتاب کافى از حضرت صادق عليه السّلام در حديث حج پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بعد از آنکه طواف خانه و دو رکعت نماز بجا آورد فرمود: صفا و مروه از شعائر الهى است، پس ابتدا نمائيد به آنچه خدا ابتدا نموده. و مسلمانان گمان مى‌کردند سعى بين صفا و مروه از کارهاى مشرکين است، پس خداى تعالى فرمود: صفا و مروه از شعائر الهى باشد. «2» وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً: و هر که بجا آورد به رغبت و ميل کار نيکوئى را از زيادتى حج يا طواف و عمره بر سبيل تبرّع «3». فَإِنَّ اللَّهَ شاکِرٌ عَلِيمٌ: پس بدرستى که خداى تعالى جزا دهنده شاکران و فرمانبرداران است به اضعاف ثواب، دانا است به اعمال بندگان بر وجهى که هيچ چيز از علم سبحانى مخفى نيست. مراد زيادتى سعى نيست بعد از بجا آوردن واجب، زيرا صحيح نيست، و استحباب سعى ابتدا وارد نشده، بلکه اگر شوطى سهوا زياد شود مستحب است اکمال آن به هفت. يا مراد صعود به صفا و وقوف
«1» تفسير برهان، جلد اوّل، صفحه 169، حديث اوّل.
«2» مدرک پيشين، حديث چهارم.
«3» تبرّع، کار نيک براى خدا انجام دادن.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 300
باشد مقدارى.