اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أُولئِک‌َ عَلَيهِم صَلَوات‌ٌ مِن رَبِّهِم وَ رَحمَةٌ وَ أُولئِک‌َ هُم‌ُ المُهتَدُون‌َ (157)
(اينان صلوات پروردگار و رحمت او بر ايشان خواهد بود و اينان خود هدايت يافتگانند) اولئک اشاره بصابريني است که صفت آنان را در آيه قبل بيان فرمود و در اينکه آيه نتيجه شکيبايي و پاداش صبرشان را ذکر ميفرمايد و اگر در فضيلت صبر تنها همين آيه بود کافي بود زيرا همه خيرات دنيوي و اخروي را شامل است چنانچه در برهان از حضرت صادق عليه السّلام در ضمن حديثي روايت کرده که فرمود خداوند ميفرمايد
اعطيته ثلاث خصال لو اعطيت واحدة منهن‌ّ ملائکتي رضوا بها ثم تلا هذه الاية
خصلت اولي که براي صابرين در اينکه آيه ذکر فرموده «صَلَوات‌ٌ مِن رَبِّهِم» ميباشد و چنانچه در ذيل آيه وَ يُقِيمُون‌َ الصَّلاةَ گذشت«1» صلوة بمعني اراده خير است و صلوات که جمع آنست شامل جميع خيرات دنيوي و اخروي ميشود و معلوم است مراد از ارادة در باب اراده حق انفکاک پذير نيست.
خصلت دوم «رحمة» است و در باب شمول رحمت دو چيز لازم است يکي از جهت فاعل که تام‌ّ الفاعليه باشد و چنانچه معلوم است و در آيات بسيار تصريح شده
1- مجلد اول ص 153
جلد 2 - صفحه 262
رحمت حق همه چيز را فرا گرفته «وَ رَحمَتِي وَسِعَت کُل‌َّ شَي‌ءٍ»«1»رَبَّنا وَسِعت‌َ کُل‌َّ شَي‌ءٍ رَحمَةً وَ عِلماً«2» و ديگر از جهت قابل که بايد استعداد و قابليت رحمت را دارا شود و چنانچه از اينکه آيه استفاده ميشود صابر بواسطه صبر خود را قابل رحمت حق نموده پس وقتي فاعل تام الفاعليه و قابل تام القابليه شد جميع انحاء رحمت حق شامل حال او ميشود خصلت سوم اهتداء است که در جمله وَ أُولئِک‌َ هُم‌ُ المُهتَدُون‌َ بيان شده و اهتداء بمعني قبول هدايت است يعني اينان بجميع نعم الهيه از نعم دينيه مانند ايمان و تقوي و اخلاق حميده و نعم دنيويه که اهم‌ّ آنها اطمينان نفس و عدم تشويش خاطر است و نعم اخرويه که بهشت و روح و ريحان باشد هدايت يافته و نائل ميشوند.