تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَقالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ کَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ ما نَراکَ إِلاَّ بَشَراً مِثْلَنا وَ ما نَراکَ اتَّبَعَکَ إِلاَّ الَّذِينَ هُمْ أَراذِلُنا بادِيَ الرَّأْيِ وَ ما نَرى لَکُمْ عَلَيْنا مِنْ فَضْلٍ بَلْ نَظُنُّکُمْ کاذِبِينَ «27»
فَقالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ کَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ: پس گفتند اشراف و رؤسائى که کافر شده بودند از قوم نوح، به نوح عليه السّلام: ما نَراکَ إِلَّا بَشَراً مِثْلَنا: نمى‌بينيم تو را مگر بشرى مثل ما. يعنى مزيتى که تو را تخصيص به نبوت و اطاعت تو را بر ما واجب گرداند، نمى‌بينيم. از شدت نادانى، هياکل بشرى ديدند و از درک حقايق نبوى غافل ماندند، به گمان باطلى که پيغمبر بايد از غير بشر باشد، و حال آنکه بعثت همجنس اصلح و از شايبه شبهه دورتر خواهد بود. بعلاوه با اشتراک در اکل و شرب و ظهور کمالات و خارق عادات، هر آينه البته اولى باشد در متابعت.
وَ ما نَراکَ اتَّبَعَکَ: و ما نمى‌بينيم تو را پيروى کرده باشند، إِلَّا الَّذِينَ هُمْ أَراذِلُنا بادِيَ الرَّأْيِ: مگر کسانى که ايشان فرومايگان و پست طبعانند که در بدو امر تابع شدند، يعنى به تو ايمان آوردند بى‌تفکر و تأمل. يا متابعان تو را هر که نظر نمايد در بادى الرأى ايشان را به صفت رذالت و پست طبعى مشاهده کند، و حال آنکه اگر چشم بصيرت داشتى آنها را به بلند همتى و عالى طبعى شناختى؛ زيرا قبول نصيحت عاقل و پيروى مربى کامل را حکم عقلى باشد. ايضا چون دانستند که زينت دنيوى فانى است، لذا دست از آن برداشته همت خود را به عبادت حق که سرمايه نعم باقيه اخرويه است مصروف داشتند، لا جرم به فقر و
جلد 6 - صفحه 53
فاقه و مسکنت سلوک نمودند. وَ ما نَرى لَکُمْ عَلَيْنا مِنْ فَضْلٍ: و نمى‌بينيم شما را يعنى تو و پيروان تو را بر ما افزونى از کثرت مال و جاه و منزلت در دنيا به شرف و حسب تا بدان سبب تصديق نبوت و پيروى تو بايد کرد. بَلْ نَظُنُّکُمْ کاذِبِينَ: بلکه گمان مى‌بريم شما را دروغگويان؛ اما تو در ادعاى نبوت و تابعان تو در تصديق متابعت.
نکته: قوله تعالى «بادِيَ الرَّأْيِ» ابو عمرو و نصر به همزه قرائت و بقيه بى‌همزه. «1» اوّلى از بدء به معنى الابتداء، يعنى ما که به اول رأى انديشه مى‌کنيم چنين مى‌بينيم و مى‌دانيم. دومى از بدا به معنى ظهر، يعنى به ظاهر رأى تابع شدند نه رأى سديد.