اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا أَقُول‌ُ لَکُم عِندِي خَزائِن‌ُ اللّه‌ِ وَ لا أَعلَم‌ُ الغَيب‌َ وَ لا أَقُول‌ُ إِنِّي مَلَک‌ٌ وَ لا أَقُول‌ُ لِلَّذِين‌َ تَزدَرِي أَعيُنُکُم لَن يُؤتِيَهُم‌ُ اللّه‌ُ خَيراً اللّه‌ُ أَعلَم‌ُ بِما فِي أَنفُسِهِم إِنِّي إِذاً لَمِن‌َ الظّالِمِين‌َ (31)
و نميگويم براي شما که نزد من خزينه‌هاي الهي است و نه اينکه علم غيب دارم و نميگويم محققا من ملک هستم و نميگويم کساني را که در نظر شما پست و حقير هستند که ايمان آورده‌اند خداوند هرگز بآنها خيري نداده خداوند داناتر است بآنچه در نفوس آنها است محققا من اگر در حق آنها بگويم هرآينه از ظالمين محسوب ميشوم.
وَ لا أَقُول‌ُ لَکُم عِندِي خَزائِن‌ُ اللّه‌ِ خزائن الهي فيوضاتيست که بنده‌گان بقدر قابليت آنها بر وفق حکمت و مصلحت عطاء ميفرمايد و اينکه خزائن فناء و زوال و تمام شدن و حدّ و حصر ندارد چه از نعم ماديه ظاهريه از خلق و رزق و مال و منال و صحت و سلامت و امثال اينها و چه از نعم معنويه از ايمان و علم و توفيق و اخلاق حميده و الطاف الهيه چه دنيويه و چه اخرويه و جز او بدست احدي نيست حتي انبياء و ملائکه و اينکه معني توحيد افعاليست.
وَ لا أَعلَم‌ُ الغَيب‌َ يعني (لا اقول اني اعلم الغيب) در بسياري از آيات علم غيب را مختص بخدا ذکر فرموده و در بعض آيات استثنايي فرموده عالِم‌ُ الغَيب‌ِ فَلا يُظهِرُ عَلي غَيبِه‌ِ أَحَداً إِلّا مَن‌ِ ارتَضي مِن رَسُول‌ٍ جن آيه 26.
و تحقيق کلام اينست که احدي از ممکنات از ملک و جن و انس خبر و علمي بامور غيبيه ندارند مگر آنچه از جانب حق بآنها بقدر قابليت آنها افاضه شود و پس از افاضه بر آنها غيب نيست و لو بر ديگران غيب است، مثلا پيغمبر اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم خبر از امامت دوازده نفر و مصائب وارده بر آنها و غيبت حضرت مهدي و
جلد 11 - صفحه 43
ظهور آن سرور [عج] و وقايع وارده در آخر الزمان که ملاحم ميگويند و از قيام قيامت و مواقف آن و غير اينها داده و همچنين اخباري که در اينکه امور از ائمه عليهم السلام رسيده بلي آنچه که افاضه نشده يا بواسطه فقدان استعداد طرف يا عدم اقتضاء حکمت و مصلحت مختص باو است.
وَ لا أَقُول‌ُ إِنِّي مَلَک‌ٌ اينها توهّم ميکردند که بشر چون مادي است ممکن نيست که مورد وحي الهي واقع شود و ملک چون از عالم نور و مجرد از ماده است قابليت وحي دارد و اينکه توهّم فاسد است.
اولا خداي قادر متعالي قدرت دارد بر افاضه حتي بر حيوانات و نباتات و جمادات وَ أَوحي رَبُّک‌َ إِلَي النَّحل‌ِ أَن‌ِ اتَّخِذِي مِن‌َ الجِبال‌ِ بُيُوتاً وَ مِن‌َ الشَّجَرِ وَ مِمّا يَعرِشُون‌َ ثُم‌َّ کُلِي مِن کُل‌ِّ الثَّمَرات‌ِ الايه نحل آيه 70 وَ لَقَد آتَينا داوُدَ مِنّا فَضلًا يا جِبال‌ُ أَوِّبِي مَعَه‌ُ وَ الطَّيرَ وَ أَلَنّا لَه‌ُ الحَدِيدَ سبأ آيه 10 که خطاب شد بکوه و بطيور که با داود [ع] تسبيح کنيد.
و ثانيا بر فرض تسليم ممکن است خداوند بتوسط ملک وحي بفرستد چنانچه جبرئيل براي انبياء وحي ميآورد، و اگر بگويند که ملک هم نميتواند وحي ببشر برساند پس پيغمبر ملک نميتواند براي شما وحي الهي بياورد زيرا شما هم بشر هستيد وَ لا أَقُول‌ُ لِلَّذِين‌َ تَزدَرِي أَعيُنُکُم لَن يُؤتِيَهُم‌ُ اللّه‌ُ خَيراً و نميگويم در حق اينکه مؤمنين که در نظر شما خار و خفيف هستند خداوند بآنها هرگز خيري نميدهد البته زود باشد که تمام دنيا پس از طوفان در تصرف اينکه مؤمنين باشد پس از هلاکت شما کفار و در آخرت هم متنعم بنعم بهشت شوند و شما در عذاب ابدي گرفتار باشيد اللّه‌ُ أَعلَم‌ُ بِما فِي أَنفُسِهِم خداوند بنده شناس است از باطن و ظاهر هر بنده با خبر است مؤمن و کافر و منافق و مشرک، متقي و عاصي، متخلق باخلاق حميده يا صفات خبيثه، قصد و نيّت و اراده هر کس را ميداند.
جلد 11 - صفحه 44
إِنِّي إِذاً لَمِن‌َ الظّالِمِين‌َ اگر چيزي در حق آنها بگويم يا نسبت سويي بآنها بدهم يا آنها را از خود دور کنم هر آينه در حق آنها ظلم کرده‌ام.