اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ اصنَع‌ِ الفُلک‌َ بِأَعيُنِنا وَ وَحيِنا وَ لا تُخاطِبنِي فِي الَّذِين‌َ ظَلَمُوا إِنَّهُم مُغرَقُون‌َ (37)
و بساز کشتي را بدستور و نگاه ما و وحي ما و درخواست مکن و از ما در حق کساني که ظلم کردند توقعي نداشته باش محققا تمام آنها ببلاء غرق هلاک ميشوند وَ اصنَع‌ِ الفُلک‌َ امر فرمود بساختن کشتي و بين مفسرين اختلاف شد در مقدار سعه کشتي لکن در حديث مروي از حضرت صادق عليه السّلام کليني مسندا فرمود
(سمعت ابا جعفر يحدث عطا قال طول سفينة نوح [ع] الف ذراع و مأتي ذراع و عرضها ثمانمائة ذراع و طولها في السماء مأتي ذراع)
و گفتند سه طبقه بوده پائين براي هوام و سباع و و هوش، طبقه وسط براي انعام، و طبقه بالا براي مؤمنين و اخبار در اينکه باب مفصّل است در برهان نقل کرده از وضع اينکه تفسير خارج است بِأَعيُنِنا وَ وَحيِنا و تعبير بجميع در اعين نه براي تعظيم است چنانچه توهّم کردند بلکه براي اينست که امور منتسبه بخداوند دو قسم است يک قسم مختص بذات اقدس او است بدون واسطه و اسباب تعبير بمتکلم وحده فرموده مثل خَلَقت‌ُ بِيَدَي‌َّ وَ أَن‌ِ اعبُدُونِي إِنِّي أَنَا اللّه‌ُ و امثال اينها، و يک قسم بتوسط ملائکه و اسباب است بمتکلم مع الغير تعبير فرموده مثل إِنّا أَنزَلناه‌ُ إِنّا أَعطَيناک‌َ أَوحَينا و امثال اينها و در اينکه آيه شريفه هر دو قسم تعبير شده متکلم مع الغير همين جمله بِأَعيُنِنا وَ وَحيِنا پس مراد اعين ملائکه هم هست يعني در تحت نظر ما و بدستور ما و تعليم ما و وحي ما ساختمان کن، و متکلم وحده وَ لا تُخاطِبنِي که دعاء در حق ظالمين باشد و در دعاء توجه بذات مقدس او است و بس فِي الَّذِين‌َ ظَلَمُوا که کفار و مشرکين باشند زيرا بايد در حق آنها نفرين کرد و طلب هلاکت چنانچه حضرت نوح عرض کرد رَب‌ِّ لا تَذَر عَلَي الأَرض‌ِ مِن‌َ الکافِرِين‌َ
جلد 11 - صفحه 49
دَيّاراً نوح آيه 26. إِنَّهُم مُغرَقُون‌َ جميع آنها بدون استثناء.
اشکال- در ميان قوم اطفال رضيع و صغار بودند بي‌گناه براي چه آنها هلاک شوند.
جواب اولا در اخبار ما دارد که همين اشکال را مخصوصا خدمت حضرت رضا عليه السّلام عرض کردند فرمود چهل سال عقيم شدند زنها و نسلي از آنها بوجود نيامد و ثانيا اينکه لطف و عنايت بود در حق آنها زيرا اگر هلاک نميشدند اينها بهمان کفر و شرک بودند و بعذاب آخرت معذب ميشدند نظير غلامي که حضرت خضر کشت حَتّي إِذا لَقِيا غُلاماً فَقَتَلَه‌ُ کهف آيه 73، و شاهد بر اينکه دعوي قول حضرت نوح است که عرض کرد رَب‌ِّ لا تَذَر عَلَي الأَرض‌ِ مِن‌َ الکافِرِين‌َ دَيّاراً إِنَّک‌َ إِن تَذَرهُم يُضِلُّوا عِبادَک‌َ وَ لا يَلِدُوا إِلّا فاجِراً کَفّاراً نوح آيه 26 و 27.