اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ الَّذِين‌َ يَکتُمُون‌َ ما أَنزَلنا مِن‌َ البَيِّنات‌ِ وَ الهُدي مِن بَعدِ ما بَيَّنّاه‌ُ لِلنّاس‌ِ فِي الکِتاب‌ِ أُولئِک‌َ يَلعَنُهُم‌ُ اللّه‌ُ وَ يَلعَنُهُم‌ُ اللاّعِنُون‌َ (159)
(محققا کساني که آنچه را از نشانه‌هاي آشکارا و هدايت که نازل کرده‌ايم
جلد 2 - صفحه 266
مي‌پوشانند بعد از آنکه براي مردم آن را در کتاب بيان نموديم، آنان را خداي لعنت ميکند و از رحمت خود دور ميسازد و لعنت کنندگان آنان را نيز لعنت مي‌کنند).
إِن‌َّ الَّذِين‌َ يَکتُمُون‌َ کتمان بمعني اخفاء و پوشانيدن آن چيزي است که حق و واقع باشد و انکار و ترک اظهار آن است، و کتمان بسا واجب و يا مستحب‌ّ است و آن کتمان سرّ است که بحسب موارد آن واجب يا مستحب‌ّ ميگردد مانند کتمان سرّ برادران ديني و کتمان سرّ ائمه اطهار عليهم السّلام و تقيّه، و اخبار در مدح آن بسيار وارد شده و اذاعه و فاش نمودن سرّ که ضد کتمان است بسيار مذموم و بسا موجب قتل نفوس و افساد بين مسلمانان و بسا موجب قتل امام عليه السّلام ميگردد و در سفينة البحار از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت کرده که فرمود «
جمع خير الدنيا و الاخرة في کتمان السرّ و مصادقة الاخيار و جمع الشرّ في الاذاعة و مؤاخات الاشرار
» و از حضرت صادق عليه السّلام روايت کرده که فرموده «
نفس المهموم لظلمنا تسبيح و همّه لنا عبادة و کتمانه لسرّنا جهاد في سبيل اللّه
» و کتمان بسا حرام و کبيره بلکه موجب کفر و خلود در عذاب ميگردد و آن کتمان علم است در جايي که اظهار آن واجب باشد و مورد تقيه هم نباشد چنانچه از حضرت عسکري عليه السّلام از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام از رسول خدا صلّي اللّه عليه و آله و سلّم روايت کرده که فرمود:
من سئل عن علم فکتمه حيث يجب اظهاره و تزول عنه التقية جاء يوم القيمة ملجما بلجام النار
«
» و مورد آيه شريفه از اينکه قبيل است.
ما أَنزَلنا مِن‌َ البَيِّنات‌ِ وَ الهُدي مراد از بينات ادله و براهيني است که خداوند از راه توسط انبياء و ائمه براي مردم بيان فرموده و معجزات و خوارق عاداتي است که از آنها صادر شده، و مراد از هدي، علوم و احکام و قوانيني
جلد 2 - صفحه 267
است که براي سعادت بشر در دنيا و آخرت توسط انبياء و کتب آسماني و اخبار معصومين بيان نموده است و آيه اگرچه شأن نزول آن در مورد يهود و نصاري است که صفات رسول را که در کتب انبياء سلف ديده بودند و مانند روز روشن براي آنها معلوم شده بود که اينکه همان پيغمبري است که موسي و عيسي و ساير انبياء خبر داده‌اند کتمان نموده و منکر شدند، ولي مورد مخصّص نيست و آيه عام‌ّ و شامل هر کسي است که ما انزل اللّه را کتمان کند.
مِن بَعدِ ما بَيَّنّاه‌ُ لِلنّاس‌ِ فِي الکِتاب‌ِ بعد از آنکه در کتاب براي مردم بيان نموديم و اينکه کتاب اعم از تورات و انجيل و زبور و قرآن و صحف انبياء سلف است و کتمان آنچه خدا در کتاب بيان نموده يا باين است که در دسترس مردم قرار ندهند و براي مردم اظهار نکنند چنانچه دأب يهود بوده و يا تحريف و توجيه و تأويل نمايند چنانچه يهود و نصاري نسبت ببشارات نبوة پيغمبر اسلام صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و مخالفين نسبت بآيات داله بر خلافت و امامت امير المؤمنين عليه السّلام نمودند.
أُولئِک‌َ يَلعَنُهُم‌ُ اللّه‌ُ وَ يَلعَنُهُم‌ُ اللّاعِنُون‌َ لعن بمعني طرد و ابعاد و دور نمودن از رحمت است در مقابل صلوة که بمعني اراده خير و قرب برحمت است و مراد از لاعنون کساني هستند که از جانب خدا مأمور و مأذون بلعن کردن ميباشند مانند ملائکه و انبياء و اولياء و مؤمنين، و چون در مورد لعن بنص‌ّ اخبار بسيار محقق شده که لعن مؤمن جايز نيست، از اينکه آيه استفاده ميشود که کتمان ما انزل اللّه موجب کفر ميشود که مستحق لعن ميگردد چنانچه از آيه بعد هم مي‌توان استفاده نمود بواسطه استثنايي که ذکر مينمايد.
268