تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقَدْ أَبْلَغْتُکُمْ ما أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَيْکُمْ وَ يَسْتَخْلِفُ رَبِّي قَوْماً غَيْرَکُمْ وَ لا تَضُرُّونَهُ شَيْئاً إِنَّ رَبِّي عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ حَفِيظٌ (57)
فَإِنْ تَوَلَّوْا: پس اگر اعراض کنيد از حق و اجابت دعوت من، فَقَدْ أَبْلَغْتُکُمْ ما أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَيْکُمْ: پس بتحقيق رسانيدم به شما آنچه مبعوث شده بودم بدان بسوى شما. يعنى وحى الهى و فرمايشات سبحانى را به شما رسانيدم و بر شما اتمام حجت نمودم و چون مخالفت کرديد، حق تعالى شما را هلاک خواهد کرد به عذاب به سبب سوء اختيار شما، نه قصور من در تبليغ. وَ يَسْتَخْلِفُ رَبِّي قَوْماً غَيْرَکُمْ: و جانشين خود گرداند پروردگار من بجاى شما قومى غير از شما.
اين آيه شريفه وعيد عظيمى است نسبت به ايشان که تماما هلاک خواهند شد. وَ لا تَضُرُّونَهُ شَيْئاً: و زيان نتوانيد رسانيد حق را چيزى به اعراض شما از من، يا از قبول دعوت حق. حاصل نتايج عمليات از خير و شر عايد خود شما گردد لا غير. إِنَّ رَبِّي عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ حَفِيظٌ: بتحقيق پروردگار من بر همه
جلد 6 - صفحه 90
چيز نگهبان است، يعنى افعال و احوال شما در علم الهى محفوظ و مجازات آنها از او فوت نمى‌شود. يا ذات سبحانى حافظ و نگهبان است مرا از ضرر شما، پس ممکن نيست که اذيتى به من رسانيد.
تبصره: چون انبياى عظام مظهر صفات الهى باشند، لذا از راه لطف و مرحمت، نهايت رأفت و شفقت را در دعوت مردم منظور دارند به حدى که در نصايح خود حق را يادآورى نمايند به اميد آنکه شايد هدايت يابند. ملاحظه فرما که حضرت هود در مکالمات با قوم چگونه محبت را اعمال فرمايد و ايشان را به پروردگار و منعم حقيقى آشنا سازد به تکرار کلمه «ربّى» به جهت هشيارى و آگاهى به خداوندگارى و توجه به حق‌شناسى و سپاسدارى، با اين حال چنان در کفر و گمراهى ثابت و راسخ شده که ابدا متأثر نشوند بلکه در عناد و انکار بيفزايند، لا جرم حکم ربانى به عذاب آنها نافذ آمد.