تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ هُوَ أَنْشَأَکُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ اسْتَعْمَرَکُمْ فِيها فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُجِيبٌ (61)
بعد از آن ذکر قصه قوم ثمود را بيان فرمايد:
وَ إِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً: و فرستاديم به سوى قبيله ثمود برادر نسّبى ايشان حضرت صالح عليه السّلام را، چون مبعوث به رسالت شد دعوت نمود. قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ: فرمود اى قوم من، ستايش و پرستش کنيد خداى متعال را به يگانگى. ما لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ: نيست براى شما خالق و معبودى غير از ذات اقدس سبحانى. هُوَ أَنْشَأَکُمْ مِنَ الْأَرْضِ: آن ذات پاک به قدرت کامله آفريد شما را از زمين، يعنى پدر شما آدم را از خاک و شما را از نطفه‌اى که توليد آن از غذا و حصول غذا از زمين مى‌باشد بتمامه. وَ اسْتَعْمَرَکُمْ فِيها: و زندگانى و بقا بخشيد شما را در زمين و شما را معمّر گردانيد. در مدارک نقل شده «1» که عمر آنها از سيصد تا هزار سال بود. يا شما را قوه مرحمت فرمود بر عمارت زمين به
«1» تفسير منهج الصادقين چاپ علميه اسلاميه ج 4 ص 434.
جلد 6 - صفحه 94
ساختن منازل بائره و حفر انهار و غرس اشجار، يا امر نمود شما را به تعمير زمين بقدر آنچه محتاجيد از منازل و زراعات و اشجار.
فَاسْتَغْفِرُوهُ: پس در مقابل شکر منعم که عقل حاکم به آنست، طلب آمرزش نمائيد خدا را به ايمان. ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ: پس توبه و بازگشت به درگاه الهى به اطاعت اوامر و پرهيز از نواهى، يا طلب آمرزش کنيد از ستايش بتان و برگرديد به پرستش خالق منان و حضرت سبحان. إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُجِيبٌ:
بدرستى که پروردگار من نزديک است به رحمت نسبت به اميدواران. اجابت کننده است به فضل و منت نسبت به داعيان. مشهور آنست که «1» صالح عليه السّلام پسر عبيد پسر آصف پسر ماشح پسر عبيد پسر حاذر پسر ثمود پسر عاثر پسر ارم پسر سام بود، و مانند انبياء سلف، کمال لطف و نصح را به قوم منظور مى‌داشت.