تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالُوا يا صالِحُ قَدْ کُنْتَ فِينا مَرْجُوًّا قَبْلَ هذا أَ تَنْهانا أَنْ نَعْبُدَ ما يَعْبُدُ آباؤُنا وَ إِنَّنا لَفِي شَکٍّ مِمَّا تَدْعُونا إِلَيْهِ مُرِيبٍ (62)
قالُوا يا صالِحُ قَدْ کُنْتَ فِينا مَرْجُوًّا: قوم گفتند اى صالح بتحقيق تو بودى ميان ما اميد داشته شده، يعنى به تو اميدها داشتيم در باب خير و صلاح و وصول منافع به ما از جانب تو. قَبْلَ هذا: پيش از اينکه دعوى پيغمبرى کنى.
تبصره: حق تعالى هر پيغمبرى را مبعوث فرمود به هر امتى، کسى بود که در ميان قوم تربيت، و احوال او را مطلع و حسب و نسب او را دانستند و به اخلاق و
«1» بحار الانوار ج 11 ص 377.
جلد 6 - صفحه 95
عادات و رشد و محسنات او کاملا آگاهى يافتند تا در زمان بعثت، اتمام حجت حاصل آيد. بنابراين حضرت صالح هم‌چون ميان قوم تربيت يافته و خصال حميده او را مشاهده نموده، گفتند: ما نشانه صلاح و سداد در پيشانى تو مى‌ديديم، اميد داشتيم که تو را مستشار و ملک خود سازيم، يا اميدوار بوديم به دين ما متدين شوى. حال بدين حرفها که مى‌گوئى، اميد ما از تو بريده گشت؛ پس بر سبيل انکار گفتند:
أَ تَنْهانا أَنْ نَعْبُدَ ما يَعْبُدُ آباؤُنا: آيا ما را نهى مى‌کنى از اينکه عبادت کنيم آنچه را که پدران ما عبادت مى‌کردند. وَ إِنَّنا لَفِي شَکٍّ مِمَّا تَدْعُونا إِلَيْهِ مُرِيبٍ: و بتحقيق ما در شکّيم از آنچه ما را دعوت کنى به آن از توحيد و ترک عبادت اصنام، شکى که تهمت مى‌افکند ما را در کار تو، يعنى شکى که نفس را مضطرب و دل را متزلزل و عقل را مشوش گرداند. چه به يقين پدران ما هرگز به گمراهى نبوده‌اند، پس اين سخن تو موجب سلب اطمينان و وثوق ما باشد.