تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهِيمَ بِالْبُشْرى قالُوا سَلاماً قالَ سَلامٌ فَما لَبِثَ أَنْ جاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ (69)
بعد از آن قصه چهارم، شمه‌اى از احوال حضرت ابراهيم عليه السّلام را فرمايد:
«1» در تفسير منهج الصادقين ج 4 ص 436 گفته.
جلد 6 - صفحه 101
وَ لَقَدْ جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهِيمَ بِالْبُشْرى: و هرآينه بتحقيق آمدند فرستادگان ما از ملائکه حضرت ابراهيم عليه السّلام را به بشارت و مژده دادن به فرزند يا به هلاکت قوم لوط. به سند معتبر از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام مروى است که حضرت ابراهيم عليه السّلام اول کسى بود که مهمان کرد، و اول کسى بود که موى سفيد در محاسن او بهم رسيد. پرسيد: اين چيست؟ وحى شد که وقار است در دنيا و نور است در آخرت. «1» اختلاف است در عدد اين ملائکه: نزد بعضى يازده، و برخى دوازده، و جمعى نه يا هشت، و يا هفت يا سه عدد بوده‌اند. در مجمع «2» از حضرت صادق عليه السّلام که چهار نفر بوده‌اند: جبرئيل و ميکائيل و اسرافيل و کروبيل. به صورت جوان صاحب جمال بر حضرت ابراهيم عليه السّلام ظاهر شدند براى بشارت خلّت يا وجود ولد از ساره که عقيمه بود، يا مژده به ظهور سيد انبياء صلّى اللّه عليه و آله از صلب او به آنکه آن حضرت خاتم انبياء و صاحب لواى حمد است و چه بشارتى اعظم از آن باشد.
چون وارد شدند: قالُوا سَلاماً: گفتند سلام مى‌کنيم بر تو سلام کردنى، يا خداوند تعالى تو را سلامتى عطا فرمايد. و اين تحيتى بود از ملائکه. قالَ سَلامٌ:
گفت حضرت ابراهيم عليه السّلام که جواب من بر شما است سلام يا دوام سلامتى است بر شما.
نکته: رفع سلام به جهت اجابت است به احسن از تحيت ايشان. چه جمله اسميه بر دوام و ثبات دلالت دارد به خلاف جمله فعليه. ملائکه گفتند: يا خليل اللّه مهمان مى‌خواهى؟ فرمود: چرا نخواهم، آنها را پذيرائى و در مهمانخانه نشانده، ساره را گفت مرا امروز مهمان عزيز آمده‌اند که در همه عمر از ايشان خوش‌روى‌تر و خوش‌خلق‌تر نديده‌ام، براى ايشان طعامى بساز. گفت: چيزى نيست، امّا مرا گوساله‌اى باشد. فرمود تا آن را کشته و بريان نمودند.
فَما لَبِثَ أَنْ جاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ: پس درنگ نکرد تا آنکه آورد گوساله بريان
«1» امالى شيخ ج 1 ص 348، و بحار الانوار ج 12 ص 4.
«2» تفسير مجمع البيان ج 3 ص 179.
جلد 6 - صفحه 102
کرده بر سنگ گرم. حاصل آنکه دير نکرد درآوردن گوساله بريان، سفره‌اى گسترده ايشان را به طعام خوردن اشاره کرد، و حضرت نمى‌دانست ايشان ملائکه‌اند و ايشان دست به طعام دراز ننمودند.