تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالُوا أَ تَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ عَلَيْکُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَجِيدٌ (73)
قالُوا أَ تَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ: ملائکه گفتند آيا تعجب مى‌کنى از کار خداى تعالى، چه عجب باشد که به قدرت کامله از صنع بى‌آلت و فضل بى‌علت از ميان دو پيرى فرزندى بوجود آورد. رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ عَلَيْکُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ:
بخشايش الهى و برکتها و زيادتى خيرات سبحانى بر شما است اى اهل بيت ابراهيم. إِنَّهُ حَمِيدٌ مَجِيدٌ: بدرستى که ذات احديت خداوند ستوده است به اعطاى نعم و بزرگوار است به اظهار کرم، يا محمود است به افعال و کريم است به اعطاى عطيه قبل از استحقاق، يا واسع است از حيثيت قدرت و نعمت. از سدّى نقل شده که ساره از جبرئيل در باب وقوع ولد علامتى خواست، جبرئيل چوب خشک به دست گرفت فورا سبز و خرم گشت.
تبصره: در انوار فرمايد: آيه شريفه براى رفع تعجب ساره است، چه خوارق عادات به اعتبار اهل بيت نبوت و مهبط معجزات و تخصيص ايشان به مزيد نعم و کرامات بديع و عجيب محل استبعاد نباشد، خصوصا کسى که پيوسته ملاحظه
جلد 6 - صفحه 105
آيات و معجزات کرده و خوارق عادات از پيغمبر خدا ديده باشد، اگر بعد هم مثل آن بيند استغرابش بى‌وجه باشد. و اينکه ساره را از اهل بيت ابراهيم گردانيده، دلالت نمى‌کند براينکه زوجات شخص از اهل بيت او باشد، زيرا ساره دختر عموى حضرت ابراهيم بود، و بدين جهت او را از اهل بيت فرموده. و جبّائى که يکى از علماى عامه است اين مطلب را تصديق نموده.
در مجمع- روايت شده که حضرت امير المؤمنين عليه السّلام گذشت به جمعى و سلام نمود جواب دادند: و عليک السّلام و رحمة اللّه و برکاته و مغفرته و رضوانه: فرمود: تجاوز نکنيد نسبت به ما از آنچه ملائکه گفتند به پدر ما ابراهيم عليه السّلام که: رحمة اللّه و برکاته عليکم اهل البيت. «1» ايقاظ: در تفسير صافى: عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که خداى تعالى وحى فرمود به ابراهيم عليه السّلام پسرى براى تو به وجود آيد. به ساره خبر داد، گفت: آيا از من تولد يابد؟ و حال آنکه من پيرزنم. پس حق تعالى وحى فرمود به ابراهيم عليه السّلام نزديک است آن پسر پيدا شود، و اولاد او چهارصد سال معذب باشند. چون طول کشيد بر بنى اسرائيل عذاب فرعونيان، ضجه و ناله نمودند به درگاه الهى چهل روز. خداوند وحى فرمود به موسى و هارون نجات داديم ايشان را از فرعون، پس محو شد از آنها صد و هفتاد سال.
راوى گويد: حضرت صادق عليه السّلام فرمود: همچنين شما اگر بجا بياوريد آنچه آنها نمودند، هرآينه خدا فرج ما را رساند، و چنانچه ننموديد منتهى شود امر به نهايت خود. «2» از اين حديث شريف ظاهر مى‌شود که ضجه و ناله منتظران ظهور دولت حقه، هرآينه فرج را نزديک گرداند، و لذا امر به دعا در تعجيل فرج شده است.
«1» تفسير مجمع البيان ج 3 ص 180، و تفسير عياشى ج 2 ص 154، و تفسير برهان ج 2 ص 229.
«2» تفسير صافى ص 262 طبع محمودى.
جلد 6 - صفحه 106