اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
خالِدِين‌َ فِيها لا يُخَفَّف‌ُ عَنهُم‌ُ العَذاب‌ُ وَ لا هُم يُنظَرُون‌َ (162)
(در حالي که اينان در دوزخ جاودانند و عذاب از آنان تخفيف داده نميشود و مورد نظر خدا واقع نميشوند) خالِدِين‌َ فِيها مرجع ضمير فيها را بعضي گفتند لعنت است که در آيه سابق مذکور ميباشد ولي ظاهر اينست که ضمير راجع بجهنم است و اگر چه ذکر جهنم در آيه سابق نشده ولي مفاد آن معلوم ميگردد کانّه ميفرمايد:
1- سورة العنکبوت آيه 24
جلد 2 - صفحه 271
اولئک عليهم لعنت اللّه و الملائکة و النّاس اجمعين يدخلون في جهنم خالدين فيها لا يُخَفَّف‌ُ عَنهُم‌ُ العَذاب‌ُ اينکه جمله ردّ بر کساني است که قائلند اهل عذاب پس از مدتي طبيعت آنها آتشي شده و ديگر از عذاب رنج نميبرند و اينکه عقيده مخالف صريح آيات و اخبار است مانند همين آيه و آيه شريفه:
کُلَّما نَضِجَت جُلُودُهُم بَدَّلناهُم جُلُوداً غَيرَها لِيَذُوقُوا العَذاب‌َ«1» و غير اينها چنانچه در ذيل آيه شريفه وَ لَهُم عَذاب‌ٌ عَظِيم‌ٌ مفصلا بيان گرديد«2» وَ لا هُم يُنظَرُون‌َ بعضي گفتند ينظرون از انظار بمعني مهلت دادن است يعني مهلت توبه بآنها داده نميشود و بعضي گفتند فترة در عذاب ندارند و مستمرا معذب خواهند بود و بعيد نيست که مراد از نظر بمعني توجه و نگاه رحمت باشد يعني اينان مورد لطف الهي قرار نميگيرند چنانچه در آيه شريفه ميفرمايد:
أُولئِک‌َ لا خَلاق‌َ لَهُم فِي الآخِرَةِ وَ لا يُکَلِّمُهُم‌ُ اللّه‌ُ وَ لا يَنظُرُ إِلَيهِم يَوم‌َ القِيامَةِ«3»