تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالُوا يا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّکَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْکَ فَأَسْرِ بِأَهْلِکَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَ لا يَلْتَفِتْ مِنْکُمْ أَحَدٌ إِلاَّ امْرَأَتَکَ إِنَّهُ مُصِيبُها ما أَصابَهُمْ إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَ لَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ (81)
قالُوا يا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّکَ: گفتند اى لوط بدرستى که ما ملائکه فرستادگان پروردگار توئيم و به جهت عذاب ايشان آمده‌ايم، دل قوى دار که ايشان، لَنْ يَصِلُوا إِلَيْکَ: هرگز نرسانند اذيتى به سوى تو و ضرر ايشان به تو متوجه
«1» فروع کافى ج 5 ص 544.
جلد 6 - صفحه 113
نشود، قدم از ميان بيرون نه و آنها را با ما گذار. پس لوط در را گشوده آنها به اندرون خانه و قصد ملائکه نمودند، جبرئيل با شهپر خود به روى آنها زد فورا کور شدند و از خانه بيرون رفته، مى‌گفتند: حذر کنيد که مهمانان لوط ساحرند و ما را به سحر کور نمودند، پس جبرئيل به لوط گفت: فَأَسْرِ بِأَهْلِکَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ: پس سير ده و ببر کسان خود را به پاره‌اى از شب، يعنى بعد از گذشتن پاسى از شب. ابن عباس گفته: «1» يعنى ببر آنها را در تاريکى شب تا کسى شما را نبيند.
وَ لا يَلْتَفِتْ مِنْکُمْ أَحَدٌ: و بايد که التفات نکند به عقب سر هيچيک از شما. کأنّه متعبد شدند به اين امر براى نجات به سبب اطاعت در اين عبادت، يا التفات نداشته باشد به مال و متاع که در شهر دارد، يا تخلّف نکند احدى از شما، يا التفات نکند کسى از شما هرگاه بشنود صدائى را از عقب خود، إِلَّا امْرَأَتَکَ: مگر زن تو که مخالفت نموده به عقب سر التفات کند، يا ببر اهل خود را مگر زوجه‌ات را که کافره است. و مؤيّد اول است.
آنچه در روايت آمده که: «2» چون لوط اهل خود را از شهر بيرون برد در اثناء راه هدّت عظيمه و صداى مهيب شنيدند، هيچکس به عقب سر توجه ننمود الا زن لوط، نگاه به عقب و ندا کرد (وا قوماه) و تأسف خورد. فورا سنگى بر سرش فرود آمده هلاک شد. و لکن قول اصح آنست که لوط زن خود را از شهر بيرون نبرد، چنانچه در روايت وارد شده که حق تعالى امر فرموده به لوط که زن خود را با قوم واگذار، زيرا ميل به ايشان دارد، و لذا لوط او را نبرد. بنابراين «لا يَلْتَفِتْ» به معنى (لا يتخلّف) است، چنانچه قول ابن عباس باشد. و بنابر قول اول نهى اهل بيت از التفات مستلزم امر به التفات زن لوط نمى‌شود، بلکه مراد عدم تعلق نهى التفات است به او.
و بعد از آن بر طريق استيناف، بيان علت مستثنى را فرمايد: إِنَّهُ مُصِيبُها ما أَصابَهُمْ:
«1» تفسير مجمع البيان ج 3 ص 184.
«2» بحار الانوار ج 12 ص 144.
جلد 6 - صفحه 114
بدرستى که رسنده است او را آنچه رسد به قوم، يعنى او نيز مانند باقى کفار هلاک خواهد شد. لوط از غايت دلتنگى فرمود: کى خواهد بود هلاک شدن ايشان. جبرئيل گفت: إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ: بدرستى که هنگام عذاب ايشان صبح است. لوط استبطا کرد، فرمود: هنوز تا صبح بسيار وقت باشد.
جبرئيل گفت: چه تعجيل است؟ أَ لَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ: آيا نيست صبح نزديک، يعنى صبح نزديک و عذاب قهر قهارى بر ايشان نازل خواهد شد.