تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا جَعَلْنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمْطَرْنا عَلَيْها حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ (82)
فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا: پس چون آمد فرمان ما به عذاب ايشان، جبرئيل را فرموديم تا پر خود را در زير شهرهاى ايشان درآورده برداشت، تا بجائى که اهل آسمان بانگ خروس و آواز سگ ايشان شنيدند. «1» پس حکم کرديم بيفکند و ما به قدرت کامله: جَعَلْنا عالِيَها سافِلَها: گردانيديم زير آن شهرها را بالاى آن، يعنى سرنگون ساختيم تمام آن شهرها و آنچه در آنها بودند، و لذا آنها را مؤتفکات ناميدند.
در تفسير ابو الفتح رازى قدس الله سرّه روايت از رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله که جبرئيل را گفتم: مرا خبر ده از قوّت و تمکين و طاعت و امانت خود، چنانچه فرمود: «ذى قوّة عند ذى العرش مکين مطاع ثمّ امين» عرض کرد: اما قوّت- خداى تعالى مرا امر نمود تا هفت شهر لوط را از بيخ برکندم و بر پر گرفتم به بالا بردم که آواز مرغان ايشان را اهل آسمان دنيا شنيدند، آنگاه
«1» تفسير على بن ابراهيم ج 1 ص 336.
جلد 6 - صفحه 115
آن را برگردانيدم و زير و زبر کردم. و اما مکانت و طاعت من در آسمان چنان است که اگر گويم رضوان و مالک را به هر وقتى خواهم که درب بهشت و جهنم را بگشايند، خلاف نکنند. و اما امانت من تا آنجاست که خداى تعالى هر پيغمبرى مبعوث فرمود مرا امين وحى خود گردانيد.
وَ أَمْطَرْنا عَلَيْها: و ببارانيديم به آن شهرها بعد از سرنگون شدن، حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ: سنگهائى از گل پخته شده به آتش، يا سنگ جهنمى بر روى هم چيده شده، يا سنگى رنگارنگ، يا سنگى از آسمان. نزد بعضى سجيل معرب سنگ و گل باشد، و برخى ديگر گفتهاند سنگى بوده اولش سنگ و آخرش گل. و اهل لغت گفتهاند: سجيل و سجين از ابدال است، لام را به نون بدل کردند و سجّين نام جهنم باشد. «1» خلاصه آن سنگها از آسمان يا از جهنم بر آنها باريد. مَنْضُودٍ:
پى در پى درآمدن و پشت هم مانند قطرات باران يا مقدر براى عذاب ايشان يا چسبيده بهم.