تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ يا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِکْيالَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ (85)
چون نهى فرمود از کم‌فروشى در کيل و وزن، به جهت مبالغه امر به ضد آن که ايفاء است مى‌فرمايد:
جلد 6 - صفحه 120
وَ يا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِکْيالَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ: و اى قوم من تمام پيمائيد مکيال را به پيمانه و تمام بسنجيد موزونات را به؟؟ به عدل و سويه بدون زياد و نقصان، چه زيادتى وفاء مستحب باشد نه مأمور به. و آن قوم با وجود خيانت در کيل و وزن، هرچه مى‌خريدند از قيمت آن چيز باز مى‌گرفتند و اطراف درم و دينار را نيز مى‌بريدند. شعيب عليه السّلام فرمود: وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ: و کم مکنيد مردمان را چيزهايشان را که مى‌دهيد، يعنى حق آنها را در معاملات بپردازيد. وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ: و غايت تباهى و فساد مجوئيد در زمين شهر خود به نقص حقوق و سرقت و غارت و قطع طريق و غيره که در آن حال فساد کننده هستيد.
تنبيه: کم فروشى گذشته از آنکه حرام و موجب ضمان حق مردم، سبب عقاب اخروى خواهد بود. از اينها گذشته اثر وضعى دارد که قحطى و سختى باشد، چنانچه در حديث ابى حمزه ثمالى از حضرت باقر عليه السّلام از رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله: اذا طفف المکيال و الميزان اخذهم اللّه تعالى بالسّنين و النّقص: «1» زمانى که کم نمائيد مکيال و ميزان را، فراگيرد خداى تعالى به عقوبت آن قحطى و نقصان را.
و نيز آن حضرت فرمايد: انّ فيکم خصلتين هلک فيهما من قبلکم امّم من الامم. قالوا: و ما هما يا رسول اللّه؟ قال المکيال و الميزان. «2» بدرستى که در شما دو صفت است که هلاک شدند در آن دو، کسانى که پيش از شما بودند از امم.
گفتند: چيست آن دو؟ فرمود: مکيال و ميزان.
و آيه شريفه «وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ» اشعار است به آن که نقصان کيل و وزن يکى از موجبات فساد در زمين است؛ چنانچه در عصر ما عدّه‌اى به اسم احزاب کم‌فروشى و تضييع حقوق بعضى را مستمسک قرار داده اغراض شخصيه خود را اعمال، و سبب فساد گرديدند از غارت و چپاول و اتلاف نفوس
«1» علل الشرايع ص 584.
«2» قرب الاسناد ص 27.
جلد 6 - صفحه 121
و هتک نواميس الهى و تجاوز از فرامين سبحانى (فتأمل).
نکته: اول نفى است از فساد، و دوم نهى است از آنکه فساد پيشه مکنيد تا بمنزله صفت شما گردد. نزد بعضى معنى آنکه فساد مکنيد در زمين که در آن حال فساد کننده هستيد امر دين و مصالح آخرت خود را.