اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ يا قَوم‌ِ أَوفُوا المِکيال‌َ وَ المِيزان‌َ بِالقِسطِ وَ لا تَبخَسُوا النّاس‌َ أَشياءَهُم وَ لا تَعثَوا فِي الأَرض‌ِ مُفسِدِين‌َ (85)
و اي قوم من وفا کنيد يعني تمام دهيد و تمام بگيريد بعدل و مساوات و اجناس مردم را کم نکنيد و سعي در فساد در روي زمين نکنيد.
وَ يا قَوم‌ِ أَوفُوا ايفاء تمام دادن و گرفتن است چنانچه ايفاء دين آنکه تمام دين را رد کند، و وفاء بعقد بتمام لوازم آن عمل کند، وفاء بعهد و نذر و قسم آنکه بتمام خصوصيات رفتار کند.
المِکيال‌َ وَ المِيزان‌َ از باب مثال است و الّا بعضي بعدد معلوم ميشود معدود است، بعضي بمساحت، بعضي بمشاهده، بعضي بمقدار طولا و عرضا و نحو اينها هر چيزي را تمام دهيد کم ندهيد و تمام بگيريد زياد نگيريد که جزو مطفّفين ميشويد که فرمود وَيل‌ٌ لِلمُطَفِّفِين‌َ الَّذِين‌َ إِذَا اکتالُوا عَلَي النّاس‌ِ يَستَوفُون‌َ وَ إِذا کالُوهُم أَو وَزَنُوهُم يُخسِرُون‌َ مطففين آيه 1.
بالقسط قسط از لغات متضاده است بر عدل و ظلم هر دو اطلاق ميشود و در اينجا بمعني عدل است و در سوره جن وَ أَمَّا القاسِطُون‌َ فَکانُوا لِجَهَنَّم‌َ حَطَباً
جلد 11 - صفحه 105
بمعني ظلم است.
وَ لا تَبخَسُوا النّاس‌َ أَشياءَهُم بخس در مکيال و ميزان و عدد و مساحت کم دادن است وَ لا تَعثَوا فِي الأَرض‌ِ بمعني سعي در روي زمين و از اينکه باب است سعايت نزد ظالم يعني افساد در روي زمين نکنيد مفسدين در حق يک ديگر کسي را بزحمت نيندازيد.
افعال صادره شش قسم است اگر داراي مصلحت باشد و هيچ مفسده نداشته باشد حسن صرف است، و اگر بعکس باشد قبيح صرف، و اگر نه مصلحت دارد نه مفسده لغو صرف، و اگر هم مصلحت دارد هم مفسده اگر مصلحت آن بيشتر باشد حسن مطلق، و اگر مفسده زيادتر باشد قبيح مطلق، و اگر مساوي باشد لغو مطلق است.