تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالُوا يا شُعَيْبُ ما نَفْقَهُ کَثِيراً مِمَّا تَقُولُ وَ إِنَّا لَنَراکَ فِينا ضَعِيفاً وَ لَوْ لا رَهْطُکَ لَرَجَمْناکَ وَ ما أَنْتَ عَلَيْنا بِعَزِيزٍ (91)
قالُوا يا شُعَيْبُ: قوم شعيب وقتى که استماع وعظ و تخويف کردند، گفتند:
اى شعيب. ما نَفْقَهُ کَثِيراً مِمَّا تَقُولُ: ما فهم نمى‌کنيم بسيارى از آنچه مى‌گوئى از وجوب توحيد و حرمت کم‌فروشى. اين سخن را بواسطه کمى تعقل و تفکر مى‌گفتند، يا بر وجه عناد و اهانت، يا به جهت شدت نفرتشان از او اذهان خود را متوجه فرمايشات او نمى‌گردانيدند تا آن را دريابند و به حقيقت آن رسند و الّا چرا فهم کلام ننمودى و حال آنکه شعيب در موعظه و نصيحت به مرتبه‌اى بود که خطيب الانبياء لقب داشت و قوم هم داراى عقل و شعور و ادراک بودند؛ بنابراين عناد و لجاج. فقط آنها را بر اين وادار که توجه و التفاتى نداشته باشند.
وَ إِنَّا لَنَراکَ فِينا ضَعِيفاً: و ما مى‌بينيم تو را در ميان خود بى‌قوت در دفع ما، يا ضعيف البصر، و بدين جهت اذيتى به تو نرسانيم. يا تو را بى‌عزت و قوت و مددکار مى‌بينيم که قادر باشى بر دفع ما.
دفع وهم: اين مطلب برهانى شده که انبياء بايد صحيح البدن و تام الخلقه باشند، زيرا اگر هر آينه ناقص الخلقه از قبيل کور و کر و لنگ باشند موجب تنفر طباع مردم، و آن مستلزم نقض غرض بعثت خواهد بود. و ايضا پيغمبر بايد افضل از تمام اهل عصر باشد از جهت کمالات روحيه و جسميه، و با نقص خلقت سازش ندارد. بنابراين قولى که در اين آيه شريفه ضعيف را به کورى تفسير نموده باطل و مردود است، بعلاوه کلمه «فينا» ابا دارد از آن به شهادت ذوق سليم.
وَ لَوْ لا رَهْطُکَ: و اگر نبودند قوم و قبيله تو که ما از ايشان شرم داريم به سبب
جلد 6 - صفحه 128
همدينى. لَرَجَمْناکَ: هر آينه سنگسار مى‌کرديم يا تو را دشنام مى‌داديم. وَ ما أَنْتَ عَلَيْنا بِعَزِيزٍ: و نيستى تو بر ما ارجمند و مکرم به مرتبه‌اى که عزت تو مانع رجم يا موجب رحم شود. اين کلام از عادت سفيه محجوج است که در مقابل آيات و حجج الهيه، زبان به سب و تهديد دراز کند. حاصل آنکه چون شعيب داراى عزت بود آنها گفتند: دست از قتل تو باز نداشتيم به سبب عزت تو، بلکه بواسطه قوم تو است که در کيش مايند.