1- آگاهى از اسرار جهان مخصوص خداوند است. «لِلَّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»
2- زمين و آسمان (تمام هستى)، علاوه بر ظاهر، داراى غيب و نهانى نيز هست.
«لِلَّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»
3- مرجع همه چيز او و بازگشت هر چيزى به سوى اوست. «إِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ کُلُّهُ»
4- ايمان به غيب، زمينه‌ساز عبادت وتوکّل بر خداوند است. لِلَّهِ غَيْبُ ... فَاعْبُدْهُ
5- هر کس به خداوند توکّل کند، مورد لطف او قرار مى‌گيرد. وَ تَوَکَّلْ عَلَيْهِ وَ ما رَبُّکَ بِغافِلٍ ...
6- آگاهى بر عملکرد انسان، از شئون ربوبيّت خداوند است. وَ ما رَبُّکَ ...
«و الحمد لله رب العالمين»
«1». جنّ، 26.
جلد 4 - صفحه 141
سوره يوسف
«بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم»
الحمدللّه ربّ العالمين وصلّى اللّه على سيّدنا ونبيّنا محمّد وآله الطاهرين
مقدّمه سوره يوسف
گرچه سوره يوسف در جلد ششم تفسير نور چاپ شده، ليکن از آنجا که داستان حضرت يوسف بسيار شيرين و پرجاذبه است و براى آشنايى نسل نو با تفسير و نکات و اشارات و لطايف قرآن، بهترين راه را داستان‌هاى قرآن يافتم، تصميم گرفتم اين قسمت از تفسير نور را جداگانه چاپ کنم، تا کسانى‌که حوصله مطالعه‌ى تفسير همه قرآن يا توان تهيه يک‌دوره تفسير کامل را ندارند، يکسره محروم نشوند و لااقل با بخشى از قرآن و تفسير آن آشنا شوند.
ستاد تفسير قرآن کريم، در سال 1380 اين کتاب را به مسابقه گذارد و از مشتاقان تدبّر در آيات قرآن خواست تا اگر نکات تازه‌اى مى‌يابند آن را براى ستاد ارسال و از جوائز ويژه‌اى بهره‌مند گردند که حدود 70 رساله مشتمل بر هزاران نکته واصل گرديد و از ميان آنها آنچه ضابطه‌مند، بديع و غير تکرارى بود، با نظر کارشناسان فن استخراج گرديد.
در چاپ حاضر، علاوه بر 900 نکته و پيام قبلى در تفسير سوره يوسف، 370 پيام استخراجى از جزوات ارسالى، الحاق گرديد تا اوّلًا نکات جديد در اختيار همگان قرار گيرد و
جلد 4 - صفحه 142
ثانياً اين موضوع آشکارتر شود که تدبّر در قرآن مى‌تواند يافته‌هاى تازه‌اى را براى هر تدبّر کننده به ارمغان آورد.
پيام‌هاى برگرفته از آن جزوات، با علامت* در پايان آن مشخص گرديده است.
همچنين موارد اصلاحى که خوانندگان عزيز در مورد اين جلد ارسال نموده بودند، مورد بررسى و اعمال نظر قرار گرفت.
در پايان ضمن تقدير از همه عزيزانى که مطالب خود را ارسال نموده و پوزش از عدم ذکر نام آنان، از زحمات حجّة الاسلام و المسلمين مجتبى کلباسى و همکاران محترمشان در ستاد تفسير که در امر برگزارى مسابقه، مطالعه جزوات و استخراج نکات جديد متقبّل زحماتى شده‌اند، تشکّر نموده و توفيق آنان را از خداوند متعال خواستارم.
محسن قرائتى
15/ 4/ 81
جلد 4 - صفحه 143
سيماى سوره يوسف
سوره يوسف از سوره‌هاى مکّى و داراى يکصد ويازده آيه است. نام حضرت يوسف، 27 مرتبه در قرآن آمده که 25 مرتبه آن در همين سوره است. آيات اين سوره، به هم پيوسته و در چند بخش جذاب و فشرده، داستان زندگى يوسف را از کودکى تا رسيدن او به مقام خزانه‌دارى کشور مصر، عفت و پاکدامنى او، خنثى شدن توطئه‌هاى مختلف عليه او و جلوه‌هايى از قدرت الهى را مطرح مى‌کند.
داستان حضرت يوسف عليه السلام فقط در همين سوره از قرآن آمده، در حالى که داستان پيامبران ديگر در سوره‌هاى متعدّد نقل شده است. داستان حضرت آدم و نوح هر کدام در دوازده سوره، داستان حضرت ابراهيم در هيجده سوره، داستان حضرت صالح در يازده سوره، داستان حضرت داوود در پنج سوره، داستان حضرت هود و سليمان هر کدام در چهار سوره و داستان حضرت عيسى و زکريّا هر کدام در سه سوره ذکر شده است. «1»
داستان حضرت يوسف در تورات، سِفر پيدايش از فصل 37 تا 50 نيز نقل شده است، امّا در مقايسه با آنچه در قرآن آمده، به خوبى اصالت قرآن و تحريف تورات معلوم مى‌گردد. در ميان آثار ادبى نيز داستان يوسف و زليخا، دلدارى
«1». تفسير حدائق.
جلد 4 - صفحه 144
جايگاهى برگزيده است که از آن جمله مى‌توان منظومه يوسف و زليخا، از نظامى گنجوى و يوسف و زليخا منسوب به فردوسى را نام برد.
قرآن در داستان يوسف عليه السلام بيشتر به شخصيّت خود او در گذر از کوران حوادث مى‌پردازد، در حالى که در داستان پيامبران ديگر، بيشتر به سرنوشت مخالفان و لجاجت و هلاکت آنان اشاره نموده است.
در برخى روايات، از آموزش سوره يوسف به زنان و دختران نهى شده است، ولى به نظر برخى صاحب نظران، اين روايات اسناد قابل اعتمادى ندارند. «1» و از طرفى آنچه استناد اين نهى است، طرح عشق از سوى زليخا همسر عزيز مصر است که با بيان قرآنى، نقطه منفى در آن وجود ندارد.
«1». تفسير نمونه.
تفسير نور(10جلدى)، ج4، ص: 145