آیه ۱۲۳ سوره هود

سوره هود، آیه ۱۲۳ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۵

وَ لِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَ تَوَكَّلْ عَلَيْهِ وَ مَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

و (آگاهی از) غیب (و اسرار نهان) آسمانها و زمین، تنها از آن خداست؛ و همه کارها به سوی او بازمی‌گردد! پس او را پرستش کن! و بر او توکّل نما! و پروردگارت از کارهایی که می‌کنید، هرگز غافل نیست!

معنی کلمات و عبارات
«غَیْبُ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ»: آگاهی از راز آسمانها و زمین. یعنی اطّلاع از غیب کائنات خاصّ خدا است و بس. «إِلَیْهِ یُرْجَعُ الأمْرُ»: کار و بار بدو حوالت می‌گردد. کار بندگان برای حساب و کتاب در آخرت بدو برگشت داده می‌شود. متصرّف در شؤون و گرداننده امور جهان او است.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- آسمانها و زمین ، داراى غیبى وراى آنچه احساس و مشاهده مى شود. «و لله غیب السموت و الأرض» ۲- تنها خداوند مالک غیب آسمانها و زمین است. «و لله غیب السموت و الأرض» ۳- جهان ، حاوى آسمانهایى متعدد «و لله غیب السموت» ۴- جریان همه امور در اختیار خداوند است و تنها او منشأ همه آنهاست. «و إلیه یرجع الأمر کله» مراد از «الأمر» همه فعل و انفعالات موجود در هستى است و از آن جا که اینها به فرمان تکوینى خدا تحقق مى یابند ، کلمه «امر» بر آنها اطلاق شده است. بازگشت امور به خدا (إلیه یرجع الأمر) به این معناست که خداوند منشأ همه آنها مى باشد. ۵- لزوم پرستش خدا و توکل بر او «فاعبده و توکل علیه» ۶- پرستش خداوند و توکل بر او ، از توصیه هاى الهى به پیامبر(ص) «فاعبده و توکل علیه» ۷- باور به انحصار مالکیت خداوند بر غیب هستى ، وادار کننده آدمى به پرستش خدا و توکل بر او «و لله غیب السموت و الأرض ... فاعبده و توکل علیه» جمله «اعبده و توکل علیه» بر دو جمله «لله غیب السماوات و الأرض» و «إلیه یرجع الأمر کله» تفریع شده است. برداشت فوق ، ناظر به ارتباط آن با جمله نخست است. ۸- باور به بازگشت همه امور به خدا و منشأ بودن او براى همه کارها ، آدمى را به عبادت وى و توکل کردن بر او ، وامى دارد. «و إلیه یرجع الأمر کله فاعبده و توکل علیه» در برداشت فوق جمله «اعبده و توکل علیه» در ارتباط با «إلیه یرجع ...» معنا شده است. ۹- پرستش خداوند ، سوق دهنده آدمى به توکل و سپردن امور خویش به اوست. «فاعبده و توکل علیه» ۱۰- خداوند ، هرگز از اعمال انسانها غافل نبوده و رفتارشان بر او مخفى نمى ماند. «و ما ربک بغفل عما تعملون» ۱۱- آگاهى به اعمال و رفتار انسانها ، از شرایط ربوبیت است. «و ما ربک بغفل عما تعملون» ۱۲- خداوند ، پرستشگران و بندگان خویش را از پاداشها بهره مند مى سازد. «فاعبده ... و ما ربک بغفل عما تعملون» از هدفهاى بیان آگاهى خدا به اعمال انسانها ، پس از فرمان به عبادت و پرستش (اعبده) ، تضمین پاداش است. ۱۳- خداوند ، توکل کنندگان بر وى را یارى مى دهد. «و توکل علیه و ما ربک بغفل عما تعملون» از بیان آگاهى خدا پس از توصیه به توکل (وتوکل علیه) ، برداشت فوق استفاده مى شود. ۱۴- باور و توجه آدمى به آگاهى خداوند از کردارها ، زمینه ساز روى آوردن به پرستش او و سپردن امور خویش به اوست. «فاعبده و توکل علیه و ما ربک بغفل عما تعملون» از هدفهاى یادآورى نظارت خدا بر اعمال انسانها ، پس از توصیه به عبادت و توکل ، ترغیب آنان به پرستش و توکل کردن بر اوست; یعنى ، آن گاه که آدمى به آگاهى خدا و عدم غفلت او باور کرد ، به توصیه هاى او روى مى آورد.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۱)
  • عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۷ آیه
  • غیب اسمانها، در احاطه علم خدا+۶ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۴ آیه
  • خداوند، مبرّا از هرگونه غفلت+۱ آیه
  • نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی
  • مالکیّت غیب (جهان غیر مادّی) در انحصار خدا+۲ آیه
  • توحید عبادی، از فرمانهای مؤکّد خداوند+۳ آیه
  • مالکیّت خدا بر تمام امور هستی، از دلایل توحید عبادی+۱ آیه
  • توکّل، مایه پایداری و استقامت انسان، در برابر مخالفتها و سختیها+۳ آیه
  • مامور شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) به توکّل، از جانب خداوند+۸ آیه
  • توکّل به خداوند در کارهای نیک، امری مهم و از دعوتهای مؤکّد الهی+۹ آیه
  • توجّه به حاکمیّت انحصاری خداوند بر هستی، زمینه توکّل بر او
  • اعتقاد به ربوبیّت خداوند، زمینه توکّل و اتّکا بر او+۴ آیه
  • توجّه به علم خدا به احوال و اعمال بندگان، زمینه توکّل و اعتماد بر او+۱ آیه
  • توجّه به مالکیّت خداوند، زمینه توکّل بر او
  • عبادت خداوند، زمینه توکّل و اعتماد بر او
  • توکّل به خداوند، امری مطلوب در تبلیغ و اجرای رسالتهای الهی+۷ آیه
  • توکّل به خدا، امری شایسته و لازم در مبارزه با شرک و بتپرستی+۷ آیه
  • تهدید کافران صدر اسلام به عذاب و کیفر، از سوی خدا+۳ آیه
  • بازگشت پدیدههای جهان افرینش، به سوی خداوند
  • مالکیّت جهان، از انِ خداوند+۲ آیه
  • امور جهان، در اختیار و مالکیّت خداوند
  • خداوند، مقصد نهایی حرکت جهان افرینش
  • لزوم توکّل به خداوند، در تمام امور+۸ آیه
  • لزوم عبادت و بندگی خداوند+۱ آیه
  • وجوب توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی خداوند+۴ آیه
  • ربوبیّت الهی، مقتضی نظارت دایمی و اگاهی کامل بر احوال و افکار و اعمال ادمیان
  • اعمال گوناگون تمام مسلمانان، تحت مراقبت الهی+۱ آیه
  • غیب و نهان زمین، در حیطه علم خداوند+۶ آیه
  • عبادت خالصانه خدا، تکلیفی الهی بر عهده پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • وجوب پرستش خدای یگانه و پرهیز از پرستش غیر او+۴ آیه
  • عبودیّت خدا، درپی دارنده پاداش الهی
  • پرستش خداوند و عبادت او، از توصیه های الهی به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • توجّه به غافل نبودن خدا از اعمال مردم زمینه عبادت او
  • توجّه به مالکیّت خداوند بر غیب و هستی، برانگیزنده پرستش او
  • توجّه به بازگشت همه امور به خدا، مقتضی عبادت او+۱ آیه
  • توجّه به علم خدا به احوال و اعمال بندگان، زمینه توکّل و اعتماد بر او+۱ آیه
  • علم غیب به تمام موجودات، در انحصار خدا+۶ آیه
  • خداوند، دارای علم غیب و اگاه به موارد ان+۵ آیه
  • خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۳ آیه
  • اختصاص علم غیب مطلق، به خدا+۳ آیه
  • اگاهی خداوند به اعمال انسانها+۲ آیه
  • خداوند، مبرّا از هرگونه غفلت+۱ آیه
  • وجود حقایق غیبی و دور از دسترس بشر در اسمانها+۸ آیه
  • احاطه علمی خداوند به غیب اسمانها+۸ آیه
  • مالکیّت غیب اسمانها، در انحصار خداوند+۲ آیه
  • علم خداوند، بر غیب و نهان زمین+۸ آیه
  • مالکیّت غیب زمین، در انحصار خداوند+۲ آیه
  • امور غیبی زمین، در حیطه علم خداوند+۸ آیه
  • توصیه اکید خدا به محمّد صلی الله علیه و اله، برای توکّل بر خدا در کارها و امور+۸ آیه
  • توکّل پیامبر صلی الله علیه و اله بر خدا، مایه استقامت او در برابر مخالفتها و سختیها+۳ آیه
  • اعتقاد محمّد صلی الله علیه و اله به حاکمیّت انحصاری خدا، عامل توکّل او
  • اعتقاد به ربوبیّت خدا، عامل توکّل محمّد صلی الله علیه و اله به خدا+۴ آیه
  • اعتقاد به علم مطلق الهی، عامل توکّل محمّد صلی الله علیه و اله+۵ آیه
  • اعتقاد محمّد صلی الله علیه و اله به انحصار مالکیّت خدا بر غیب هستی، سبب توکّل او
  • اعتقاد به نظارت خدا، سبب توکل محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • عبادت خدا، مقتضی توکّل محمّد صلی الله علیه و اله به خدا
  • توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خدا در دعوت و تبلیغ خود، سفارش خدا به او+۷ آیه
  • توکّل محمّد صلی الله علیه و اله بر خدا، در مبارزه با شرک، امری شایسته و لازم+۶ آیه
  • «اعبُد»+۳ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۹ آیه
  • عبادت محمّد صلی الله علیه و اله، فقط برای خداوند+۳ آیه
  • پرستش خداوند و توکّل بر او، از توصیههای الهی به محمّد صلی الله علیه و اله
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور توکّل کردن بر خدا در سختیها+۶ آیه
  • ایمان به روز رستاخیز، موجب توکّل به خدا
  • ایمان به معاد، زمینهساز عبادت خدا
  • بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۲ آیه
  • حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۲ آیه
  • وجوب توکل به خداوند، در همه امور+۷ آیه
  • وجوب عبادت و بندگی خداوند+۱ آیه
  • وجوب عقیده به توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی+۴ آیه
واژه‌ها