اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَئِن مَسَّتهُم نَفحَةٌ مِن عَذاب‌ِ رَبِّک‌َ لَيَقُولُن‌َّ يا وَيلَنا إِنّا کُنّا ظالِمِين‌َ (46)
و هر آينه اگر تماس بگيرد آنها را بويي از عذاب پروردگار تو هر آينه مي‌گويند واي بر ما محقّقا ما بوديم ظلم کنندگان.
(وَ لَئِن مَسَّتهُم نَفحَةٌ مِن عَذاب‌ِ رَبِّک‌َ): آثار عذاب را مشاهده کردند ممکن است مراد عذابهاي دنيوي باشد که بر أمم سابقه نازل مي‌شد که ديگر فائده نداشت که مي‌فرمايد: «فَلَو لا کانَت قَريَةٌ آمَنَت فَنَفَعَها إِيمانُها إِلّا قَوم‌َ يُونُس‌َ لَمّا آمَنُوا کَشَفنا عَنهُم عَذاب‌َ الخِزي‌ِ فِي الحَياةِ الدُّنيا وَ مَتَّعناهُم إِلي حِين‌ٍ»: يونس آيه 98. و در مورد فرعون مي‌فرمايد: «حَتّي إِذا أَدرَکَه‌ُ الغَرَق‌ُ قال‌َ آمَنت‌ُ (الي قوله تعالي) آلآن‌َ وَ قَد عَصَيت‌َ قَبل‌ُ ... الاية) يونس آيه 90. و ممکن است آثار عذاب اخروي باشد در حال احتضار که مي‌فرمايد: «وَ لَيسَت‌ِ التَّوبَةُ لِلَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ السَّيِّئات‌ِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ قال‌َ إِنِّي تُبت‌ُ الآن‌َ ... الآية» نساء آيه 22. و دارد در أخبار که در حال احتضار جاي خود را در بهشت يا جهنّم مي‌بيند، ملائکه رحمت و ملائکه عذاب را مشاهده مي‌کند، ملک الموت با صورت خوبي يا مهيبي مي‌آيد أهل سعادت را براحتي قبض روح مي‌کند مثل گلي که بدست او دهد بو کند و أهل عذاب را سخت‌تر از آنکه ميخ آهني در چشمش بکوبند و با مقراض گوشت بدنش را قطعه قطعه کنند.
(لَيَقُولُن‌َّ يا وَيلَنا إِنّا کُنّا ظالِمِين‌َ) چون آثار عذاب را مشاهده مي‌کنند و راه فرار ندارند و دست آنها از همه جا کوتاه است و فرياد رس ندارند مي‌گويند: اي واي بر ما که عذاب ظلمهاي ما که به ما مي‌گفتند و باور نمي‌کرديم به ما متوجّه شد، و ما بوديم که ظلم مي‌کرديم هم ظلم به نفس که ايمان نياورديم و دست از اعمال زشت خود بر نداشتيم و هم ظلم به غير به انبياء و أولياء و مقرّبان درگاه خداوند و مؤمنين نموديم، و هم ظلم به دين که شريک بر خداوند قرار داديم و پشت پا به کتابهاي او و أحکام او زديم که ظلم به دين است.: «إِن‌َّ الشِّرک‌َ لَظُلم‌ٌ عَظِيم‌ٌ» لقمان
جلد 13 - صفحه 186
آيه 12. و از براي ويل دو معني است اسمي و وصفي اسمي چاه ويل است در قعر جهنّم، و وصفي شامل همه گونه عذاب مي‌شود دنيوي و اخروي.