اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ الَّذِين‌َ لا يَرجُون‌َ لِقاءَنا لَو لا أُنزِل‌َ عَلَينَا المَلائِکَةُ أَو نَري رَبَّنا لَقَدِ استَکبَرُوا فِي أَنفُسِهِم وَ عَتَوا عُتُوًّا کَبِيراً «21»
و گفتند: کساني که اميد به روز جزا و ملاقات تفضلات الهي را ندارند براي چه نازل نمي‌شود بر ما ملائکه يا مشاهده نمي‌کنيم پروردگار خود را تا آنچه بفرمايد.
اطاعت کنيم فقط به قول يک نفر بشري که بگويد من از جانب او آمده‌ام ما قناعت نمي‌کنيم هر آينه بتحقيق اينها بزرگي را بخود بستند در پيش خود و طغيان و سرکشي کردند طغيان بزرگي را.
اينکه آيه شريفه مشتمل است بر بيان جهات کفر اينها، يکي منکر بعث و نشر و قيامت شدند که جمله (وَ قال‌َ الَّذِين‌َ لا يَرجُون‌َ لِقاءَنا) دلالت دارد و مراد از لقائنا لقاء ثواب و عذاب الهي است، نه آن نحوي که عامه گفتند که فرداي قيامت خدا بر تخت مي‌نشيند و اهل ايمان او را مي‌بينند و کفار محروم هستند و تمام کفار قائل به تجسيم هستند يهود نصاري مجوس مشرکين فقط شيعه و حکماء اسلامي از روي براهين عقليه و فرمايشات ائمه اطهار منکر تجسيم هستند و مکرر بيان ادله شد احتياج به تکرار نيست.
(لَو لا أُنزِل‌َ عَلَينَا المَلائِکَةُ) مقول قول آنها است و معلوم است که اينها ملائکه را هم قائل به تجسيم هستند.
و گفتيم: که ملائکه ممکن است بهر صورتي مصور شوند، چنانچه بر
جلد 13 - صفحه 599
ابراهيم و لوط و رسول اکرم مصور مي‌شدند. لکن از کجا بفهمند که اينها ملائکه هستند کجا ملک را ديده‌اند و شناخته‌اند:
(أَو نَري رَبَّنا) همين جمله صراحت دارد که خدا را جسم پنداشتند و مي‌توان مشاهده کرد کساني که عقل و نفس خود را نمي‌بينند و شيطان را مشاهده نمي‌کنند توقع دارند خدا را به بينند، بلي آثار قدرت و حکمت او را در تمام اشياء مشاهده مي‌کنند خداوند براي اتمام حجت افعال مختلفه خود را بدست انبياء جاري فرموده که معناي معجزه است تا اينکه که حجت باشد که از جانب او آمده‌اند، اينها تمام بهانه و عذر تراشي است و منشأ عدم ايمان آنها است.
(لَقَدِ استَکبَرُوا فِي أَنفُسِهِم) است که گفتيم: استکبار بزرگي به خويشتن بستن است.
(وَ عَتَوا عُتُوًّا کَبِيراً) طغيان و سرکشي و سرپيچي که تحت فرمان انبياء نروند و بفرامين الهي عمل نکنند و خود سرانه هر فسادي را مرتکب شوند.