اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ الرَّسُول‌ُ يا رَب‌ِّ إِن‌َّ قَومِي اتَّخَذُوا هذَا القُرآن‌َ مَهجُوراً (30)
و گفت رسول محترم پروردگار من بدرستي که قوم من گرفتند اينکه قرآن را دور انداخته. در حديث از جابر از حضرت باقر عليه السلام از امير المؤمنين عليه السلام که در خطبه مفصله فرمود:
(فانا الذکر الذي ضل عنه و السبيل الذي عنه مال و الايمان الذي به کفر و القرآن الذي اياه هجر و الدين الذي به کفر)
البته اينکه حديث بيان باطن قرآن را و تاويل آن را بيان ميفرمايد، و ما در مقام تفسير بر ميآييم.
(وَ قال‌َ الرَّسُول‌ُ) گفتند: قال به معني يقول است که فرداي قيامت مي‌گويد:
(يا رَب‌ِّ) ربي بوده کسره به جاي ياء است.
(إِن‌َّ قَومِي) گفتند. مراد مشرکين قريش هستند و اطلاق قوم بر آنها و لو صحيح است لکن مناسب با هجر ندارد، زيرا ظاهر هجر اينکه است که به گيرند و داشته باشند سپس دور اندازند و ترک کنند:
چنانچه مهاجرين وطن خود را ترک کردند و هجرت کردند، بناء علي هذا مراد از قوم همان کساني هستند که ايمان آوردند و قرآن پذيرفتند.
(اتَّخَذُوا هذَا القُرآن‌َ مَهجُوراً) هجر قرآن فقط اينکه نيست که به کلي قرآن را دور بيندازند اگر يک آيه يا يک سوره آن را ترک کردند صدق هجر مي‌کند، بناء علي هذا کار بسيار مشکل مي‌شود و نوع مسلمانان حتي بسياري از
جلد 13 - صفحه 610
شيعه مشمول اينکه عنوان هستند. اما عامه که آيات راجعه به ولايت را ترک کردند، و بسياري آيات حجاب و آيات ربا، و بسياري از آيات احکام، مثل آيات حدود حد سرقت قذف زنا ديات و قصاص را ترک کردند.