تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) إِنْ کادَ لَيُضِلُّنا عَنْ آلِهَتِنا لَوْ لا أَنْ صَبَرْنا عَلَيْها وَ سَوْفَ يَعْلَمُونَ حِينَ يَرَوْنَ الْعَذابَ مَنْ أَضَلُّ سَبِيلاً (42) إِنْ کادَ لَيُضِلُّنا عَنْ آلِهَتِنا: نزديک بود که محمد گمراه گرداند و بازدارد ما را از پرستش خدايان ما به سخن دلفريب خود و بسيارى جهد در دعوت و کثرت آنچه ايراد مى‌نمايد از دلايل بر مدعاى خود، که سبقت مى‌کند به ذهن به آنکه آن حجج و معجزات باشد. لَوْ لا أَنْ صَبَرْنا عَلَيْها: اگر نه آن بودى که ما صبر نموديم بر پرستش بتان و ثابت قدم و راسخ نبوديم بر عبادت آنان، هر آينه اين شخص ما را باز مى‌داشت از آن به جهت بسيارى جديت و کوشش در دعوت به توحيد. تنبيه: آيه شريفه دليل است بر فرط مجاهده حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله در دعوت و بذل وسع و طاقت در استعطاف نمودن به ايشان و نهايت جديت در هدايت مردمان، با وجود عرض و اظهار آيات باهره و معجزات قاهره بر ايشان تا به مرتبه‌اى که نزديک شده بود که ترک بت پرستى کنند و به دين اسلام مشرف شوند، لکن فرط لجاج و عناد و انکار و رسوخ در کيش باطل خود، آنها را مانع اين سعادت شد و به سوء اختيار در شقاوت ابدى و هلاکت اخروى باقى ماندند. خلاصه حق تعالى از روى وعيد در جواب قول آنها فرمود: وَ سَوْفَ يَعْلَمُونَ‌: و زود باشد که بدانند اين جماعت، حِينَ يَرَوْنَ الْعَذابَ‌: آن هنگام که معاينه‌ جلد 9 - صفحه 343 ببينند عذاب را، مَنْ أَضَلُّ سَبِيلًا: کيست گمراه‌تر از راه هدايت و کيست از اهل ايمان. تبصره: آيه شريفه دال است بر آنکه حق تعالى اهمال ننمايد در عذاب کفار، اگرچه امهال فرمايد نسبت به آنان.