نکته‌های تفسیر نور

قرآن به هنگام انتقاد از کفّار، کلمه‌ى اکثر را به کار مى‌برد تا حساب آن دسته را که هدايت مى‌شوند از باقى جدا کند. سؤال: چرا انسان منحرف از چهارپايان بدتر است؟ پاسخ: 1. حيوان نمى‌تواند بيش از آنچه که هست رشد کند، ولى انسان مى‌تواند و زمينه و امکانات رشد کاملًا براى او فراهم است. 2. حيوان عقل ندارد تا خوب وبد را بفهمد و حقّ و باطل را بشناسد، ولى انسان‌هاى منحرف با داشتن عقل، آن را زير پا گذارده و بر اساس هوس عمل مى‌کنند. 3. حيوان از يک غريزه‌ى ثابت پيروى مى‌کند، ولى انسان منحرف از صدها هوى وهوس. 4. انسان منحرف، هم کج مى‌رود و هم انحراف خود را توجيه مى‌کند. 5. حيوان، نسبت به کسى که به او محبّت کند رام است، ولى انسان منحرف نسبت به خداى‌ جلد 6 - صفحه 262 مهربان کفر مى‌ورزد و بسيار ناسپاس است. 6. حيوانات، تسبيح آگاهانه دارند؛ «کُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ» «1» امّا انسان‌هاى منحرف، اهل ذکر و تسبيح نيستند و از خدا غافل‌اند. 7. حيوانات، استحقاق عذاب الهى را ندارند، ولى انسان منحرف به قهر او گرفتار خواهد شد. در حديث آمد که يزدان مجيد خلق عالم را سه گونه آفريد يک گروه را جمله عقل و علم و جود او فرشته است و نداند جز سجود يک گروه ديگر از دانش تهى‌ همچو حيوان از علف در فربهى‌ اين سوم هست آدمى زاد بشر نيم از او فرشته و نيمى ز خر آن دو قوم آسوده از جنگ و خراب‌ وين بشر با دو مخالف در عذاب‌ يک گروه مستغرق مطلق شده‌ همچو عيسى‌ با ملک ملحق شده‌ نقش آدم ليک معنا جبرئيل‌ رسته از خشم و هوا و قال و قيل‌ قسم ديگر با خران ملحق شدند خشم محض و شهوت مطلق شدند «2» ***** آدمى‌زاده طرفه معجونى است‌ کز فرشته سرشته وز حيوان‌ گر رود سوى اين، شود به از اين‌ ور رود سوى آن، شود پس از آن‌