اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُم‌َّ قَبَضناه‌ُ إِلَينا قَبضاً يَسِيراً (46)
پس از آن که شمس را دليل بر ظل قرار داديم قبض کرديم ظل را بسوي خود قبض يسير، اول طلوع آفتاب اگر شاخصي مقابل خورشيد در زمين نصب کنند سايه شاخص آن قدر طولاني است که تا مغرب طول او است هر چه آفتاب ارتفاع کند سايه تدريجا کوتاه ميشود رو به طرف شمال تا نصف النهار که منتهاي کوتاهي ظل‌ّ است و بسا در بعض نقاط به کلي معدوم ميشود، و چون زوال شمس
جلد 13 - صفحه 629
شد ظل بطرف مشرق تدريجا زياد ميشود تا نزديک غروب ظل به طرف مشرق به همان طول اولي بر ميگردد و چون غروب شد آني به فوريت ظل‌ّ معدوم ميشود و ظاهرا اينکه است معناي (ثُم‌َّ قَبَضناه‌ُ إِلَينا قَبضاً يَسِيراً) و اينکه خطاب متوجه برسول محترم است و لکن براي تنبه و بيداري و تذکر مکلفين است که از خواب غفلت بيدار شوند که تمام اوضاع اينکه عالم دنيا دائر مدار اينکه شب و روز است.
اما بشر اول ولادتش که در دنيا آمد اول طلوع شمس او بود و ظلش بسيار طولاني بود خالي از هر گونه کمالي و تدريجا رشد ميکند و قواي او زياد ميشود.
و کمالات او بالا مي‌زند تا به سر حد کمال رسيد ظلش منتهاي کوتاهي را پيدا ميکند و رشدش بدرجه‌اي که کمال پيدا کرده مي‌رسد و پس از آن رو به نقص مي‌رود و ظلش زياد ميشود که (وَ مَن نُعَمِّره‌ُ نُنَکِّسه‌ُ فِي الخَلق‌ِ أَ فَلا يَعقِلُون‌َ) يس آيه 68 تا زماني که غروب روح رسد بکلي معدوم ميشود که (فَإِذا جاءَ أَجَلُهُم لا يَستَأخِرُون‌َ ساعَةً وَ لا يَستَقدِمُون‌َ) اعراف آيه 33.
و تعبير به ساعت شامل آن هم ميشود يک آن مهلت نيست و به همين قياس، قياس کن تمام امورات دنيا را در حيوانات و اشجار و گياه‌ها و رياست‌ها و دولت‌ها و ساير امور مادي مدت دارد چون بسر رسيد معدوم صرف ميشود، بلکه خود دنيا مدت دارد چون بآخر رسيد معدوم ميشود.
(وَ ما أَمرُ السّاعَةِ إِلّا کَلَمح‌ِ البَصَرِ أَو هُوَ أَقرَب‌ُ) نحل آيه 79.
(وَ ما أَمرُنا إِلّا واحِدَةٌ کَلَمح‌ٍ بِالبَصَرِ) قمر آيه 50 لذا مي‌فرمايد:
(ثُم‌َّ قَبَضناه‌ُ إِلَينا قَبضاً يَسِيراً) بر خداوند امري صعب نيست تمام يسر است.
630