اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ تَوَکَّل عَلَي الحَي‌ِّ الَّذِي لا يَمُوت‌ُ وَ سَبِّح بِحَمدِه‌ِ وَ کَفي بِه‌ِ بِذُنُوب‌ِ عِبادِه‌ِ خَبِيراً (58)
و توکل کن بر خداوندي که حي است به حياة ذاتي آن خدايي که موت و فناء ندارد و تسبيح او کن و حمد او را بجا آور و کفايت ميکند به او بگناهان بندگانش با خبر بودن. (وَ تَوَکَّل) توکل از شئون توحيد افعاليست و مراتب توحيد افعالي چهار است.
اول: توحيد منافقين که به زبان ميگويند که تمام امور به يد قدرت الهيست ولي قلبا منوط به اسباب و پيش آمد و شانس و قوة و قدرت خود ميدانند:
دوم: توحيد عوام که قلبا هم معتقد هست لکن رسوخ در قلب نکرده و نظر به اسباب دارد.
سوم: توحيد خواص که رسوخ در قلب هم کرده و اسباب را هم تحت قدرت او ميدانند و او را مسبب الاسباب معتقد هستند و توکل در اينکه مرتبه حاصل ميشود.
چهارم: توحيد خاص الخاص که ابدا اسباب را نمي‌بيند و تمام نظرش به خداوند متعال است و بود و نبود اسباب در نظرش مساويست.
(عَلَي الحَي‌ِّ الَّذِي لا يَمُوت‌ُ) که يکي از صفات ثبوتيه ذاتيه که عين ذات است حي است که عين وجود صرف است ازلا و ابدا.
(وَ سَبِّح) تسبيح حق تنزيه اوست از هر عيب و نقص و احتياج ذاتا و صفتا و فعلا.
(بِحَمدِه‌ِ) اي مع حمده و حمد او اينکه داراي جميع صفات کمال و افعالش مطابق حکمت و مصلحت و عدل است فعل قبيح و لغو و ظلم از او صادر نمي‌شود تمام درست و بجا و بموقع است.
جلد 13 - صفحه 645
(هر چه آن خسرو کند شيرين بود) چه افعال تکوينيّه و چه تشريعيه.
(وَ کَفي بِه‌ِ بِذُنُوب‌ِ عِبادِه‌ِ خَبِيراً) عالم السر و الخفيات است. (وَ ما يَعزُب‌ُ عَن رَبِّک‌َ مِن مِثقال‌ِ ذَرَّةٍ فِي الأَرض‌ِ وَ لا فِي السَّماءِ وَ لا أَصغَرَ مِن ذلِک‌َ وَ لا أَکبَرَ إِلّا فِي کِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ) يونس آيه 62.
(عالِم‌ِ الغَيب‌ِ لا يَعزُب‌ُ عَنه‌ُ مِثقال‌ُ ذَرَّةٍ فِي السَّماوات‌ِ وَ لا فِي الأَرض‌ِ وَ لا أَصغَرُ مِن ذلِک‌َ وَ لا أَکبَرُ إِلّا فِي کِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ).