تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا کَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ کَما تَبَرَّؤُا مِنَّا کَذلِکَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ (167)
وَ قالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا: و گويند تابعين چون تبرّى متبوعين را مشاهده کنند. لَوْ أَنَّ لَنا کَرَّةً: کاشکى براى ما و آنها بازگشتى بود به دنيا، فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ: پس بيزارى مى‌جوئيم از ايشان، کَما تَبَرَّؤُا مِنَّا: همچنانکه ايشان بيزارى جستند از ما امروز، کَذلِکَ يُرِيهِمُ اللَّهُ: چنانچه در قيامت بايشان نشان دهد رسوائى آنها را، همچنين نشان دهد خدا، أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ: اعمال ايشان را حسرتها برايشان يعنى اعمالى که به زعم آنها نيکو باشد از حج و عمره و ضيافات و صدقات، همه را ردّ فرمايد و قبول ننمايد و سبب حسرت و ندامت آنها شود. يا اعمال سيئه که مباشرت داشتند از کشتن و دختر به گور نمودن، موجب زيادتى حسرت آنها شود.
وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ: و نباشد تابعان و متبوعان بيرون شدگان از آتش جهنم، يعنى در آن آتش دائم و ثابت باشند.
تبصره: آيه شريفه اشعار است به آنکه اعمال صادره از بندگان چنانچه خلاف رضاى الهى باشد مقبول نخواهد شد و روز قيامت پشيمانى و حسرت آنچه فوت شده حاصل آيد، چنانچه در کتاب کافى- کلينى از حضرت باقر عليه السّلام روايت نموده در تفسير آيه شريفه فرمايد: شخصى که مال را در دنيا کسب نموده و در وجوه خير صرف نکند و بميرد و آن مال را واگذارد براى کسى که صرف کند در اطاعت خدا يا در معصيت او؛
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 310
پس اگر بجا آورد به آن مال طاعت خدا را، مى‌بيند ثواب آن را در ميزان غير خود، پس زياد شود حسرت او و حال آنکه مال متعلق به او بوده؛ و يا صرف کند آن وارث در معصيت خدا، پس بتحقيق تقويت نموده بواسطه آن مال وارث را به معصيت الهى و کمک نموده او را. «1» تتمه: در تبيان طوسى رحمه اللّه جابر روايت نموده که از حضرت باقر عليه السّلام سؤال نمودم از آيه: وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً (الخ) فرمود: ايشان به خدا قسم دوستان فلان و فلان هستند، فراگرفتند آنان را ائمه غير امامى که خدا براى مردم قرار داده، پس بدين جهت فرموده: وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ. الخ پس حضرت فرمود: ايشان به خدا قسم اى جابر ائمه ظلمه و تابعان آنها مى‌باشند. «2»