تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَيُّهَا النَّاسُ کُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالاً طَيِّباً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ (168)
ترجمه
اى مردمان بخوريد از آنچه در زمين است حلال پاکيزه و پيروى نکنيد گامهاى شيطان را همانا او براى شما دشمنى است آشکار.
تفسير
بخوريد از آنچه در زمين است از انواع ميوهها و طعامهاى گوناگون حلال و پاکيزه است براى شما وقتى که اطاعت کنيد پروردگار خود را در تعظيم کسيکه خداوند عظمت داده است او را و تخفيف کسيکه خداوند خفيف و حقير نموده است و پيروى نکنيد گامهائى را که شيطان بطرف خود برميدارد که شما را بجانب
جلد 1 صفحه 210
خود بکشاند و از خدا دور نمايد و عياشى از حضرت باقر (ع) نقل نموده که هر سوگند که بغير خدا ياد شود از خطوات شيطان است و گفته شده است که اين آيه نازل شده در باره قوميکه تحريم نمودند طعام و لباس خوب را بر خودشان ارشاد در مجمع کلمه حلالا را صفت شيئا محذوف قرار داده و در منهج آنرا مفعول کلوا دانسته و بنظر حقير بنابراين دو ترکيب کلام خالى از فائده ميشود زيرا معلوم است حلال را ميشود خورد چون معنى حليت شىء جواز اکل او است در مأکولات و مناسب آنستکه حال باشد از ما فى الارض يعنى بخوريد از مأکولات زمين که حلال و طيب است براى شما و بهمين بيان افاده اصل حليت در مأکولات ارضيه شده باشد تا محرمات را چون محصورند در وقت حاجت و مصلحت در اعلام تکليف بيان فرمايد و اينکه در تفسير امام (ع) اين حليت را ظاهر اختصاص بشيعيان داده شايد اشاره بآن باشد که تمام نعم را خداوند براى ايشان خلق فرموده و غرض از خلقت تمام نميشود مگر آنکه نعم جزء ابدان اهل ايمان شوند و بکمال لايق خود برسند پس ايشان احقند در تناول نعم الهى از غير آنها و ممکن است شرط حليت مأکولات قبول ولايت باشد چنانچه شرط قبول عبادات است.