تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ سَنَنْظُرُ أَ صَدَقْتَ أَمْ کُنْتَ مِنَ الْکاذِبِينَ «27»
خلاصه چون هدهد سخن خود را به اتمام رسانيد:
قالَ سَنَنْظُرُ أَ صَدَقْتَ: فرمود سليمان زود باشد که تأمل کنيم در اين سخن آيا راست گفتى، أَمْ کُنْتَ مِنَ الْکاذِبِينَ: يا هستى تو از دروغگويان.
نکته: طبرسى صاحب مجمع البيان فرمايد: به جهت لطف و لينت کلام «کذبت» نفرمود، زيرا گاه هست که شخصى از جمله کاذبان و در عداد ايشان باشد به جهت ميل او به ايشان، و گاه هست که از زمره آنان است چون با آنان قرابت و مشابهت دارد و گاه هست که دروغ مى‌گويد پس صريحا دلالت بر کذب نکند «1».
بعد از آن سليمان عليه السّلام به هدهد فرمود: حالا تفحص آب نما که لشگر تشنه و به وضو ساختن محتاجند. هدهد راهنمائى کرده چاهها کندند و آنچه آب خواستند برداشتند. پس به جهت صدور صدقيت قول هدهد، سليمان عليه السّلام نامه‌اى براى بلقيس نوشت به اين طريق که: (من عبد اللّه سليمان بن داود الى بلقيس ملکة السّبا و السّلام على من اتّبع الهدى بسم اللّه الرّحمن الرّحيم، امّا بعد فلا تعلوا علىّ و اتونى مسلمين). يعنى از بنده خدا سليمان پسر داود بسوى بلقيس ملکه سبا و سلام باد بر کسى که پيروى کند هدايت را، بنام خداوند بخشنده مهربان- اما بعد پس بزرگى مکنيد بر من و گردن مکشيد چنانچه شيوه مملوک است و بيائيد به من در حالتى که تسليم شوندگان باشيد در آنچه فرمائيم.
چون نامه را نوشت، مهرى از مشک بر آن نهاد و به نقش نگين خود آن را منقش گردانيد.
«1» مجمع البيان، ج 4، ص 219.
جلد 10 - صفحه 37
در خبر آمده که سليمان عليه السّلام هدهد را نزد خود طلبيد، فرمود: چون رسول من هستى، تو را بايد خلعت دهم. پس دست مبارک به تن او کشيد، الوان مختلفه بر او پيدا شد و انگشت به سر او زد، اين تاج به سرش بيرون آمد.
نامه در منقار او نهاده و فرمود «1»: